An sinh xã hội đóng vai trò then chốt chống lại tác động của biến đổi khí hậu nhưng các quốc gia chịu nhiều ảnh hưởng nhất của cuộc khủng hoảng khí hậu lại là những quốc gia ít có sự chuẩn bị nhất

GENEVA (Tin tức ILO) – Theo một báo cáo mới của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các Chính phủ đang không tận dụng hết được tiềm năng mạnh mẽ của an sinh xã hội để giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu và hỗ trợ quá trình chuyển dịch công bằng. Báo cáo cũng cho thấy rằng những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu thường có mức an sinh xã hội thấp nhất.

Báo cáo An sinh Xã hội thế giới 2024-2026: An sinh Xã hội Phổ quát vì Hành động về Khí hậu và Chuyển dịch Công bằng cho thấy, lần đầu tiên, có hơn một nửa dân số toàn cầu (52,4%) thuộc diện bao phủ của một số hình thức an sinh xã hội. Con số này tăng so với mức 42,8% năm 2015 – thời điểm thông qua các Mục tiêu Phát triển Bền vững.

Tuy nhiên, tại 20 quốc gia dễ bị tổn thương nhất vì cuộc khủng hoảng khí hậu, 91,3% người dân (364 triệu người) vẫn chưa tiếp cận đến bất kỳ chế độ an sinh xã hội nào. Nhìn rộng hơn, tại 50 quốc gia dễ bị tổn thương nhất vì khí hậu, 75% dân số (2,1 tỷ người) chưa tiếp cận đến bất kỳ chế độ an sinh xã hội nào. Trên toàn cầu, hầu hết trẻ em (76,1%) vẫn chưa được bao phủ hiệu quả về an sinh xã hội. Ngoài ra còn tồn tại một khoảng cách giới đáng kể, với diện bao phủ an sinh xã hội hiệu quả của phụ nữ thấp hơn so với tỷ lệ này của nam giới (lần lượt là 50,1% và 54,6%).

Những khoảng cách này đặc biệt đáng kể, xét đến vai trò tiềm năng của an sinh xã hội trong việc giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu, giúp mọi người và xã hội thích ứng với tình hình thực tế mới dễ biến động trước khí hậu và tạo điều kiện cho quá trình chuyển dịch công bằng hướng tới một tương lai bền vững.

"Biến đổi khí hậu không phân biệt biên giới và chúng ta không thể xây dựng một bức tường để ngăn chặn cuộc khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng khí hậu ảnh hưởng đến tất cả chúng ta và là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với công bằng xã hội hiện nay", Ông Gilbert F. Houngbo, Tổng giám đốc ILO, cho biết.

"Nhiều quốc gia đang phải gánh chịu hậu quả tàn khốc nhất của cuộc khủng hoảng này đặc biệt không được trang bị đủ để xử lý hậu quả đến môi trường và sinh kế. Chúng ta phải thừa nhận rằng những gì xảy ra với các cộng đồng bị ảnh hưởng sẽ tác động đến tất cả chúng ta... ".

An sinh xã hội toàn dân là công cụ hàng đầu hiện có để giúp đảm bảo rằng khủng hoảng khí hậu không làm gia tăng tình trạng bất bình đẳng và loại trừ đang có trong các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Gilbert F. Houngbo, Tổng giám đốc ILO

An sinh xã hội có thể giúp người dân thích nghi và đối phó với những cú sốc liên quan đến khí hậu bằng cách cung cấp các chế độ an sinh xã hội, chẳng hạn như an ninh thu nhập và tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế.

Hơn nữa, an sinh xã hội có thể hỗ trợ các gia đình, người lao động và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh và thúc đẩy các thực hành kinh tế bền vững hơn. Điều này bao gồm hỗ trợ người lao động đào tạo và nâng cao kỹ năng để họ được trang bị kiến ​​thức và kỹ năng làm việc trong các lĩnh vực xanh và ít carbon. An sinh xã hội cũng đảm bảo rằng mọi công việc đều thỏa đáng, được bảo vệ và được hưởng phúc lợi đầy đủ.

“An sinh xã hội là cần thiết để đảm bảo rằng không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và ít carbon đang diễn ra. An sinh xã hội toàn dân không chỉ là vấn đề đạo đức mà có tính thực tế: việc hỗ trợ và bảo vệ người lao động ở mọi nơi sẽ xoá bỏ sự lo ngại về quá trình chuyển đổi, điều này rất cần thiết để người dân ủng hộ quá trình chuyển dịch bền vững và công bằng”, Tổng giám đốc ILO cho biết thêm.

Dù an sinh xã hội có vai trò là động lực thúc đẩy hành động tích cực vì khí hậu, các chính phủ vẫn chưa tận dụng được tối đa tiềm năng của nó, chủ yếu là do khoảng trống bao phủ còn lớn và và tình trạng đầu tư cho an sinh xã hội không đủ.

Trung bình, các quốc gia dành 12,9% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho an sinh xã hội (không bao gồm y tế). Tuy nhiên, trong khi các quốc gia có thu nhập cao chi trung bình 16,2%, các quốc gia có thu nhập thấp chỉ phân bổ 0,8% GDP của họ cho an sinh xã hội. Các quốc gia có thu nhập thấp - bao gồm các quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu - cần thêm 308,5 tỷ đô la Mỹ mỗi năm (52,3% GDP) để đảm bảo cung cấp tối thiểu là an sinh xã hội cơ bản và sẽ cần sự hỗ trợ quốc tế để đạt được mục tiêu này.

Báo cáo kêu gọi hành động chính sách quyết đoán và tích hợp để thu hẹp khoảng trống an sinh xã hội với lập luận rằng, "đã đến lúc đặt ra tiêu chuẩn cao hơn" và đầu tư đáng kể vào an sinh xã hội. Báo cáo đưa ra các khuyến nghị quan trọng giúp định hướng chính sách và đảm bảo các kết quả hiệu quả và bền vững, bao gồm:

• Sẵn sàng ứng phó với các rủi ro vòng đời 'thông thường' cũng như các cú sốc liên quan đến khí hậu bằng cách hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội trước khi cú sốc diễn ra, thông qua đảm bảo mọi người đều được hưởng an sinh xã hội thoả đáng.
• Tận dụng an sinh xã hội để hỗ trợ các nỗ lực giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu và đảm bảo người dân đồng tình với các biện pháp đó.
• Ưu tiên đầu tư vào an sinh xã hội, bao gồm hỗ trợ cho các quốc gia có dự địa tài khoá hạn hẹp.