840.000 ca tử vong mỗi năm có liên quan đến rủi ro tâm lý - xã hội tại nơi làm việc

GENEVA (Tin tức ILO) – Hơn 840.000 người tử vong mỗi năm do các bệnh có liên quan đến rủi ro tâm lý - xã hội, như thời giờ làm việc kéo dài, bất ổn việc làm và quấy rối tại nơi làm việc, theo một báo cáo toàn cầu mới của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Các rủi ro tâm lý - xã hội liên quan đến công việc này chủ yếu gắn với bệnh tim mạch và rối loạn tâm thần, trong đó có tự tử.

Báo cáo cũng cho thấy các rủi ro này khiến gần 45 triệu năm sống điều chỉnh theo mức độ bệnh tật (DALYs) bị mất đi mỗi năm, phản ánh số năm sống khỏe mạnh bị mất do bệnh tật, khuyết tật hoặc tử vong sớm, và ước tính gây ra tổn thất kinh tế tương đương 1,37% GDP toàn cầu mỗi năm.

Báo cáo Môi trường làm việc tâm lý - xã hội: Diễn biến toàn cầu và định hướng hành động nhấn mạnh tác động ngày càng tăng của cách thức thiết kế, tổ chức và quản lý công việc đối với an toàn, sức khỏe của người lao động. Báo cáo cảnh báo rằng các yếu tố rủi ro tâm lý - xã hội, bao gồm thời giờ làm việc kéo dài, bất ổn việc làm, yêu cầu cao với mức độ tự chủ thấp, bắt nạt và quấy rối tại nơi làm việc, có thể tạo ra môi trường làm việc có hại nếu không được giải quyết đúng mức.

Báo cáo xác định môi trường làm việc tâm lý - xã hội là các yếu tố của công việc và các tương tác tại nơi làm việc, liên quan đến cách thức công việc được thiết kế, được tổ chức và quản lý, cũng như các chính sách, thông lệ và quy trình rộng hơn chi phối công việc. Những yếu tố này, cả riêng lẻ lẫn kết hợp, đều ảnh hưởng đến sức khỏe, phúc lợi của người lao động cũng như hiệu quả hoạt động của tổ chức.

Để hiểu rõ hơn về rủi ro tâm lý - xã hội, báo cáo đề xuất ba cấp độ có mối liên hệ chặt chẽ của môi trường làm việc:

Thứ nhất, bản thân công việc, bao gồm yêu cầu, trách nhiệm, mức độ phù hợp với kỹ năng của người lao động, khả năng tiếp cận nguồn lực, và các đặc điểm trong thiết kế nhiệm vụ như ý nghĩa, tính đa dạng và mức độ vận dụng kỹ năng.

Thứ hai, cách thức công việc được tổ chức và quản lý, bao gồm sự rõ ràng về vai trò, kỳ vọng, mức độ tự chủ, khối lượng và nhịp độ công việc, cũng như hoạt động giám sát và hỗ trợ.

Thứ ba, các chính sách, thông lệ và quy trình rộng hơn chi phối công việc. Những nội dung này bao gồm các bố trí về việc làm và thời giờ làm việc, quản lý thay đổi tổ chức, giám sát bằng công nghệ số, các quy trình đánh giá kết quả và khen thưởng, hệ thống chính sách và quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp (ATSKNN), các biện pháp ngăn ngừa bạo lực và quấy rối tại nơi làm việc, cũng như các cơ chế tham vấn và tham gia của người lao động.

Báo cáo nhấn mạnh rằng rủi ro tâm lý - xã hội phát sinh từ những yếu tố này và có thể được phòng ngừa thông qua các cách tiếp cận ở cấp tổ chức nhằm giải quyết nguyên nhân gốc rễ. Báo cáo cũng nêu bật tầm quan trọng của việc lồng ghép quản lý rủi ro tâm lý - xã hội vào hệ thống ATSKNN, với sự hỗ trợ của đối thoại xã hội giữa chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động.

Cơ sở ước tính 840.000 ca tử vong của ILO

Con số hơn 840.000 ca tử vong mỗi năm được ước tính dựa trên hai nguồn bằng chứng chính. Thứ nhất là dữ liệu về mức độ phổ biến toàn cầu của năm yếu tố rủi ro tâm lý - xã hội chính tại nơi làm việc: căng thẳng do công việc (yêu cầu cao kết hợp với mức độ tự chủ thấp), mất cân bằng giữa nỗ lực và phần thưởng, bất ổn việc làm, thời giờ làm việc kéo dài, và bắt nạt cùng quấy rối tại nơi làm việc. Thứ hai là các nghiên cứu khoa học cho thấy những rủi ro này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như bệnh tim, đột quỵ và rối loạn tâm thần, trong đó có tự tử.

Các mức độ rủi ro này sau đó được đối chiếu với dữ liệu tử vong và sức khỏe toàn cầu mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (GBD) để ước tính số ca tử vong và số DALYs có thể quy cho các rủi ro này mỗi năm. Cách tiếp cận này cho phép ILO định lượng cả gánh nặng về người lẫn về kinh tế, bao gồm ước tính tổn thất năng suất phản ánh qua tổn thất GDP gắn với số năm sống khỏe mạnh bị mất đi.

Ngoài ra, báo cáo tổng hợp một lượng lớn bằng chứng cho thấy rủi ro tâm lý - xã hội gắn với nhiều bệnh tâm thần và thể chất ở người lao động, bao gồm trầm cảm và lo âu, cũng như các bệnh chuyển hóa, rối loạn cơ xương khớp và rối loạn giấc ngủ.

Mức độ phổ biến rộng rãi

Mặc dù nhiều rủi ro tâm lý - xã hội không phải là vấn đề mới, những biến đổi lớn trong thế giới việc làm, bao gồm số hóa, trí tuệ nhân tạo, làm việc từ xa và các hình thức việc làm mới, đang định hình lại môi trường làm việc tâm lý - xã hội. Những thay đổi này có thể làm gia tăng các rủi ro hiện có hoặc tạo ra các rủi ro mới nếu không được giải quyết đúng mức. Đồng thời, chúng cũng có thể mở ra cơ hội để cải thiện cách thức tổ chức công việc và tăng cường tính linh hoạt, qua đó cho thấy sự cần thiết của quản lý chủ động.

"Rủi ro tâm lý - xã hội đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với an toàn sức khỏe nghề nghiệp trong thế giới việc làm hiện đại," bà Manal Azzi, Trưởng nhóm Chính sách và Hệ thống ATSKNN của ILO, cho biết. "Cải thiện môi trường làm việc tâm lý - xã hội không chỉ thiết yếu để bảo vệ sức khỏe thể chất và tâm thần của người lao động, mà còn để tăng cường năng suất, hiệu quả hoạt động của tổ chức và phát triển kinh tế bền vững."

Bằng cách chủ động giải quyết các rủi ro này, báo cáo kết luận, các quốc gia và doanh nghiệp có thể xây dựng các nơi làm việc lành mạnh hơn, mang lại lợi ích cho cả người lao động và tổ chức, đồng thời tăng cường năng suất và khả năng phục hồi kinh tế.