Xu hướng Việc làm và Xã hội 2026

Key messages

• Thị trường lao động duy trì ổn định, nhưng sự ổn định này còn mong manh

  Tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu được dự báo sẽ giữ nguyên ở mức 4,9% vào năm 2026, cho thấy các chỉ báo tổng thể của thị trường lao động vẫn tương đối vững vàng sau giai đoạn phục hồi hậu đại dịch. Tuy nhiên, sự ổn định này không nên bị nhầm lẫn với việc thị trường lao động đã trở lại trạng thái khỏe mạnh. Ẩn sau các con số tích cực bề mặt, tiến triển về chất lượng việc làm đang chững lại, bất bình đẳng vẫn ăn sâu, trong khi thị trường lao động ngày càng chịu tác động mạnh từ các rủi ro kinh tế, nhân khẩu học và công nghệ toàn cầu – những yếu tố có thể nhanh chóng làm suy yếu các kết quả đạt được hiện nay.

• Khoảng trống việc làm và thâm hụt chất lượng việc làm trên toàn cầu vẫn ở mức rất lớn

  Nếu nhìn rộng hơn chỉ số thất nghiệp, khoảng trống việc làm toàn cầu – bao gồm những người mong muốn có việc làm được trả lương nhưng không thể tiếp cận – được dự báo sẽ lên tới 408 triệu người vào năm 2026. Con số này cho thấy mức độ nhu cầu việc làm chưa được đáp ứng cao hơn rất nhiều so với những gì tỷ lệ thất nghiệp phản ánh. Đồng thời, những cải thiện về chất lượng việc làm đang chậm lại rõ rệt. Gần 300 triệu người lao động vẫn đang sống trong tình trạng nghèo cùng cực dù có việc làm, và 2,1 tỷ người vẫn tiếp tục làm việc trong khu vực phi chính thức, thường không được bảo đảm các quyền cơ bản, an sinh xã hội hay an ninh thu nhập. Tăng trưởng tiền lương thực tế và thu nhập từ lao động vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau các cú sốc lạm phát gần đây, qua đó hạn chế những cải thiện về mức sống.

• Kết quả thị trường lao động ngày càng phân hóa giữa các nhóm quốc gia theo mức thu nhập

  Xu hướng thị trường lao động đang ngày càng khác biệt giữa các nhóm quốc gia theo mức thu nhập. Tại các nền kinh tế thu nhập cao và trung bình cao, già hóa dân số và tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại đang góp phần ổn định tỷ lệ thất nghiệp, dù tốc độ tạo việc làm vẫn còn khiêm tốn. Ngược lại, các quốc gia thu nhập thấp phải đối mặt với sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động, với việc làm được dự báo tăng 3,1% vào năm 2026. Tuy nhiên, do năng suất tăng chậm và quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn hạn chế, nhiều việc làm mới được tạo ra có chất lượng thấp. Sự phân hóa này làm gia tăng nguy cơ các quốc gia có tiềm năng nhân khẩu học lớn không thể tận dụng được “lợi tức dân số”.

• Tăng trưởng năng suất còn quá yếu và không đồng đều để thúc đẩy hội tụ

  Năng suất lao động toàn cầu được dự báo sẽ tăng ở mức trung bình vào năm 2026, nhưng tốc độ tăng không đồng đều giữa các quốc gia. Mức tăng năng suất vẫn đặc biệt thấp tại các nền kinh tế thu nhập thấp, cản trở quá trình hội tụ thu nhập giữa các quốc gia và hạn chế cải thiện mức sống cũng như chất lượng việc làm. Bên cạnh đó, tốc độ chuyển dịch cơ cấu – tức quá trình dịch chuyển lao động sang các ngành có năng suất cao hơn và mang tính chính thức hơn – đã chậm lại đáng kể trong hai thập kỷ qua, làm suy giảm khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững về việc làm năng suất cao cũng như tăng trưởng thu nhập tổng thể.

• Bất bình đẳng vẫn dai dẳng, đặc biệt đối với phụ nữ và thanh niên

  Những bất bình đẳng kéo dài tiếp tục chi phối khả năng tiếp cận việc làm và chất lượng việc làm. Phụ nữ chỉ chiếm khoảng hai phần năm tổng việc làm toàn cầu và có khả năng tham gia lực lượng lao động thấp hơn nam giới 24,2%, phản ánh các rào cản dai dẳng đối với việc làm được trả lương. Thanh niên phải đối mặt với những thách thức đặc biệt nghiêm trọng: tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu ở mức 12,4%, và 20% thanh niên – tương đương khoảng 260 triệu người – hông có việc làm, không đi học hoặc không được đào tạo (NEET). Những bất lợi này có nguy cơ để lại hệ lụy lâu dài đối với triển vọng việc làm trong suốt vòng đời lao động của nhóm lao động này.

• Thương mại và các rủi ro toàn cầu đang định hình lại triển vọng thị trường lao động

  Thương mại và chuỗi giá trị toàn cầu tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ việc làm, với khoảng 465 triệu việc làm trên toàn thế giới gắn với nhu cầu từ thị trường nước ngoài. Tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình, những việc làm này thường có điều kiện làm việc tốt hơn và năng suất cao hơn. Tuy nhiên, tăng trưởng thương mại toàn cầu chậm lại, sự bất định gia tăng trong chính sách thương mại và những thay đổi công nghệ nhanh chóng đang làm thay đổi triển vọng của thị trường lao động. Những yếu tố này làm gia tăng mức độ bất ổn và hạn chế khả năng của thương mại trong vai trò là động lực mạnh mẽ cho tạo việc làm và cải thiện chất lượng việc làm. Ngoài ra, việc trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng ngày càng nhanh và mức nợ công cao cũng tiềm ẩn nguy cơ làm xấu đi triển vọng thị trường lao động.

• Thu hẹp thâm hụt việc làm thỏa đáng ngày càng phụ thuộc vào hành động trong nước

  Trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu ở mức thấp và nguồn tài chính bên ngoài chịu nhiều áp lực, những tiến bộ trong thời gian tới sẽ ngày càng phụ thuộc vào các lựa chọn chính sách trong nước. Việc thúc đẩy tạo việc làm, nâng cao tăng trưởng năng suất, đầu tư vào phát triển kỹ năng, mở rộng an sinh xã hội và củng cố các thể chế thị trường lao động – đặc biệt nhằm bảo vệ và hỗ trợ người lao động cũng như doanh nghiệp nhỏ và vừa – sẽ mang tính then chốt để giảm thâm hụt việc làm thỏa đáng. Sự phối hợp hiệu quả ở cấp quốc gia sẽ đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng các thị trường lao động bao trùm và có khả năng chống chịu tốt hơn trong một môi trường toàn cầu ngày càng nhiều bất định.