Gençler insana yakışır işe giden yolda daha zorlu engellerle karşılaşırken genç işsizliği artıyor

Cenevre (ILO Haber) – Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) yayımladığı yeni rapora göre, durgun ekonomik büyüme ve zayıf istihdam yaratımı, gençlerin işgücü piyasasına girişinin önündeki engelleri artırıyor ve daha fazla genci eğitim, istihdam veya yetiştirmenin dışına iterek küresel genç işsizliğini yükseltiyor.

Küresel Genç İstihdamı Eğilimleri 2026: Geleceğe dönüş (Global Employment Trends 2026: Back to the future) raporu, küresel genç işsizlik oranının 2025 yılında %12,4'e yükseldiğini ve bunun 15-24 yaş arası 67 milyon işsiz gence karşılık geldiğini gösteriyor. Aynı dönemde, ne eğitimde ne istihdamda (NEET) yer alan gençlerin oranı hafif bir artışla %20'ye ulaşarak 257 milyondan fazla kişiyi etkiledi. Genç işsizliğindeki en keskin artışlar yüksek gelirli ekonomilerde kaydedildi ve bu durum çalışma hayatının başındaki milyonlarca gencin beklentilerini boşa çıkardı.

2023 ile 2025 yılları arasında; yavaşlayan ekonomik büyüme, yetersiz iş yaratımı, jeopolitik gerilimler ve hızlı teknolojik değişimin ülkeleri yeni bir genç istihdamı krizine sürüklemesiyle, dünyadaki 11 alt bölgenin sekizinde genç işsizlik oranları tırmandı.

İnsana yakışır bir iş bulamayan bir nesil, geleceğini güvenle inşa edemez.
Gilbert F. Houngbo, ILO Genel Direktörü

ILO Genel Direktörü Gilbert F. Houngbo "İnsana yakışır iş bulamayan bir nesil, geleceğini güvenle inşa edemez. Gençler nitelikli istihdamın dışında bırakıldığında ülkeler yeteneklerini, üretkenliğini ve toplumsal uyumunu kaybeder. Gençler için insana yakışır işler yaratmak yalnızca sosyal bir zorunluluk değil, bir ülkenin yapabileceği en akıllıca yatırımlardan biridir," ifadelerini kullandı.

Yüksek gelirli ekonomilerde gençlerin iş fırsatları kötüleşiyor

Kuzey Amerika'da genç işsizliği keskin bir artış göstererek 2023'teki %8,3 seviyesinden 2025'te %9,8'e yükseldi. Kuzey, Güney ve Batı Avrupa'da genç işsizliği 2025'te %15 ile yüksek seviyesini korurken, alt bölgedeki 29 ülkenin 20'si gençler için iş fırsatlarının zayıfladığını bildirdi.

Rapora göre, orta vasıflı işlerin azalması gençlerin istikrarlı kariyerler inşa etmesini zorlaştırıyor. Büro ve idari işler, hizmet ve satış meslekleri, imalatla ilgili işler ve bazı teknik meslekler dahil olmak üzere genç çalışanlar için geleneksel olarak giriş noktası sağlayan iş alanları daralıyor.

Gelişmekte olan ekonomilerde insana yakışır iş sayısı yetersiz

Gelişmekte olan ekonomilerde temel zorluk, büyüyen genç nüfusu kapsayacak kadar insana yakışır iş yaratmak olmaya devam ediyor. Düşük işsizlik oranları yaygın işgücü piyasası güvencesizliğini gizliyor; çünkü birçok genç işsiz kalmayı göze alamıyor ve bunun yerine kayıt dışı veya istikrarsız işlere girmek zorunda kalıyor.

Düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde 15-29 yaş arası her on genç çalışandan neredeyse dokuzu kayıt dışı istihdam ediliyor. Bu durum onların istikrarlı gelire ve sosyal korumaya erişimini sınırlandırıyor. Rapor, Sahra Altı Afrika'yı güçlü demografik baskıların yanı sıra yetersiz sayıda insana yakışır iş ile karşı karşıya kalan ve sonuç olarak daha fazla gencin NEET durumuna düştüğü alt bölge olarak öne çıkarıyor.

Arap Devletleri ve Kuzey Afrika, dünyadaki en yüksek genç işsizlik oranlarını kaydetmeye devam ediyor. 2025 yılında genç işsizliği Arap Devletleri'nde %26,2, Kuzey Afrika'da ise %22,6 olarak gerçekleşti. Her iki alt bölgede de en az her üç gençten biri NEET konumunda yer aldı.

Teknoloji genç istihdamını yeniden şekillendiriyor

Yapay zekadaki (AI) gelişmeler de dahil olmak üzere teknolojik değişimin genç çalışanlar için fırsatları dönüştürdüğü belirtiliyor.

Rapor, 15-29 yaş arası gençlerin çalıştığı işlerin %6,1'inin yapay zekayla ilgili değişimlerden yüksek derecede etkilenen mesleklerde olduğunu tahmin ediyor. Bunların birçoğu, 2023'ten bu yana gençler için sayıca azalan orta vasıflı mesleklerle , özellikle büro ve idari rollerle, örtüşüyor. Aynı zamanda; bilim, sağlık ve mühendislik gibi alanlardaki bilgiye dayalı teknik mesleklere olan talep artmaya devam ediyor. Bu da gençlerin değişen işgücü piyasası ihtiyaçlarına uygun becerilere erişimini sağlamanın önemini vurguluyor.

ILO İstihdam, Beceriler ve Sürdürülebilir İşletmeler Departmanı Direktörü Sukti Dasgupta “Yapay zeka etrafında giderek artan bir hareketlilik var. İstihdam üzerindeki doğrudan etkisi henüz netleşmemiş olsa da rehavete kapılmamalı ve riskleri hafife almamalıyız. Gençlerin değişime uyum sağlayabilmesi ve yeni fırsatları yakalayabilmesi için becerilere, yaşam boyu öğrenmeye ve sosyal korumaya yönelik yatırımlarımızı artırmamız gerekiyor. Yapay zeka da dahil olmak üzere teknolojik gelişme, gençlerin aleyhine değil, lehine işlemelidir.” diye konuştu.

Yolların insana yakışır işe çıktığı bir geleceğe geri dönüş

Rapor, gençlerin giderek daha belirsiz hale gelen çalışma hayatında yollarını bulmalarına yardımcı olmak amacıyla yenilenmiş eylemler çağrısında bulunuyor. Temel politika önlemleri şunları içeriyor:

• Yeniliklerin eşitsizlikleri derinleştirmek yerine fırsatlar yaratmasını sağlayacak, yapay zeka yönetişiminde insan odaklı bir yaklaşımın benimsenmesi;
• Nitelikli eğitime, yaşam boyu öğrenmeye ve çıraklık programlarına yatırım yapılması;
• Başta genç kadınlar olmak üzere gençlerin işe geçişlerini desteklemek amacıyla istihdam hizmetlerinin ve işgücü piyasası kurumlarının güçlendirilmesi;
• Sosyal korumanın yaygınlaştırılması ve özellikle hassas durumdaki gençler için çalışma haklarının güvence altına alınması;
• Destekleyici makroekonomik ve sektörel politikalar aracılığıyla daha fazla insana yakışır iş fırsatının yaratılması.

Rapor; temel mücadelenin sadece gençler için daha fazla iş yaratmak değil, bu işlerin güvence, insan onuruna yakışır koşullar ve yetişkinliğe başarılı geçiş fırsatları sunmasını sağlamak olduğu tespitiyle sona eriyor.