Estratéjia empregu
Asaun kolaborativu dudu Timor-Leste nia Estratéjia Nasionál ba Empregu ba oin
OIT apoia Timor-Leste nia atór traballu prinsipál sira iha revizaun no hadi’a intervensaun prioridade nasionál sira ne’ebé propoin atu alkansa merkadu traballu ne’ebé sustentável no kreximentu inkluzivu iha nasaun ne’e.
27 May 2025
DILI, Timor-Leste (Notísia OIT) - Governu Timor-Leste, liuhosi Sekretariadu Estratéjia Nasionál Empregu (NES), iha kolaborasaun ho OIT, konvoka workshop nasionál daruak iha Dili, hahú hosi loron 14-15 maiu. Lori partisipante liu 40, inklui reprezentante hosi ministériu governu 15, sentru formasaun, sindikatu no instituisaun setór privadu, workshop ne’e ho objetivu atu atualiza Planu Implementasaun no Monitorizasaun hosi Estratéjia Nasionál Empregu Timor-Leste (NES 2017-2030). Ida-ne'e mós sai hanesan pasu krítiku ida ba finalizasaun Planu Implementasaun NES nian ba períodu 2025-2028 no hadi'a ninia Kuadru Monitorizasaun.
Ami komprometidu atu garante katak Timoroan hotu-hotu, liuliu ami nia foin-sa'e sira no traballadór migrante sira ne'ebé fila, iha oportunidade justu ba empregu ne'ebé di'ak.
Paulo Alves, Diretór Ezekutivu Sekretariadu NES nian
Paulo Alves, Diretór Ezekutivu Sekretariadu NES, repete kompromisu governu nian ba kriasaun empregu no aliñamentu implementasaun polítika nasionál ho prioridade atuál sira hanesan reziliénsia klimátika, dezenvolvimentu abilidade no diversifikasaun ekonómika. “Atualizasaun ba ita-nia Estratéjia Nasionál Empregu nian la’ós de’it ezersísiu tékniku ida, ida-ne’e prioridade polítika ida hosi Governu Konstitusionál da-9. Ami iha kompromisu atu garante katak ema timoroan hotu-hotu, liuliu ita-nia foin-sa’e sira no traballadór migrante sira ne’ebé fila, iha oportunidade justu ba empregu ne’ebé di’ak,” Alves afirma iha ninia diskursu abertura.
Workshop ne’e hatudu aprezentasaun prinsipál hosi konsultór OIT nian, Lailly Prihatiningtyas, ne’ebé fahe deskobrimentu sira hosi estudu diagnóstiku empregu verde foin lalais ne’e ho títulu “Implikasaun Sosioekonómiku no Merkadu Traballu hosi Tranzisaun Klimátika ba Timor-Leste”. Aleinde partisipante sira ne'ebé tuir, sesaun ne'e mós haree virtualmente hosi partisipante adisionál na'in 23 hosi parseiru dezenvolvimentu oioin.
Estudu ne’e revela katak Timor-Leste nafatin vulnerável tebes ba risku fíziku no mós ba risku klimátiku tranzisaun nian, barak liu tanba nia dependénsia ba reseita petrolíferu no diversifikasaun ekonómika ne’ebé limitadu. Ida-ne'e mós hatudu lakuna sira iha koerénsia polítika entre dezenvolvimentu, klima no estratéjia sira empregu nian. "Maske iha dezafiu sira-ne'e, iha oportunidade sira ne'ebé promisór ba empregu verde sira no kreximentu inkluzivu iha nasaun, partikularmente iha enerjia renovável, agrikultura sustentável, eko-turizmu, infraestrutura reziliente ba klima no finansiamentu ba klima," estudu ne'e hatete.
Tuir diskusaun ida kona-ba deskobrimentu xave sira, partisipante sira organiza ba grupu serbisu tolu, ida-idak aliña ho ida hosi pilar tolu NES nian: 1. Hasa'e demanda merkadu traballu nian, 2. Hadi'a oferta merkadu traballu nian, no 3. Hametin instituisaun sira merkadu traballu nian. Grupu ida-idak halo revizaun no hadi'a intervensaun prioridade sira ne'ebé propoin, hodi atribui ho klaru instituisaun sira ne'ebé responsavel, rekerimentu rekursu sira, prazu sira no indikadór sira hodi sukat susesu. Rezultadu sira hosi grupu traballu sei uza ba finalizasaun hosi Planu Implementasaun NES no orienta ministériu setoriál sira iha operasionalizasaun programa sira ne'ebé foka ba empregu.
Planu implementasaun atualizadu hein atu aliña ho prioridade nasionál sira ne'ebé mosu, inklui reziliénsia klimátika. Ne’e garante katak NES metin nafatin iha Timor-Leste nia realidade atuál enkuantu forma vizaun kompartillada ida ba kreximentu sustentável no inkluzivu.
Diego Rei, Espesialista Empregu OIT
“Planu implementasaun ne’ebé atualizadu hein katak sei aliña ho prioridade nasionál sira ne’ebé mosu, inklui reziliénsia ba klima. Ne’e garante katak NES mantein fundamentadu iha Timor-Leste nia realidade atuál enkuantu forma vizaun kompartida ba kreximentu sustentável no inkluzivu,” nota Diego Rei, Espesialista Empregu OIT, ne’ebé avalia mós propriedade nasionál no kolaborasaun interministeriál durante hatudu agrupamentu traballu.
Planu Implementasaun no Monitorizasaun ne'ebé atualizadu sei finaliza durante workshop datoluk ne'ebé marka ona ba Jullu 2025, ho objetivu atu hetan endosu iha finál trimestre datoluk tinan nian.
Related content
Estratéjia empregu
Timor-Leste avansa ninia Estratejia Nasionál ba Empregu ho planu implementasaun no monitorizasaun ne'ebé komprensivu