An toàn Sức khỏe nghề nghiệp

Học hỏi, áp dụng và lan tỏa: Hành trình vì một cộng đồng trồng cà phê an toàn hơn

Tác động lâu dài của quan hệ đối tác chỉ thực sự được tạo ra khi những kiến thức và kỹ năng được xây dựng từ đó tiếp tục được chính những người được nhận đào tạo triển khai và nhân rộng.

1 tháng 10 năm 2026

Nội dung cũng có sẵn bằng: English

HÀ NỘI (Tin tức ILO) - Phía sau mỗi mùa thu hoạch cà phê là rất nhiều những quyết định trong một ngày làm việc: tỉa cành thế nào, sử dụng hóa chất ra sao, nâng nhấc vật nặng hay vận chuyển cà phê như thế nào. Nhiều công việc đã trở thành thói quen, lặp lại đi lặp lại từ mùa vụ này sang mùa vụ khác. Nhưng đôi khi, chỉ một thay đổi nhỏ trong cách làm cũng có thể tạo ra khác biệt đối với an toàn và sức khỏe của người lao động.

Nguyễn Trọng Tường đã có nhiều năm gắn bó với thực tế ấy. Trong gần hai thập kỷ làm việc cùng sáng kiến Nescafé Plan tại Việt Nam, anh có cơ hội chứng kiến và thấu hiểu công việc hàng ngày của người trồng cà phê ở Tây Nguyên. Khi lần đầu tham gia tập huấn về phương pháp Cải thiện điều kiện lao động trong phát triển cộng đồng (WIND)* vào năm 2022, anh đã có thêm một góc nhìn về công việc vốn đã rất quen thuộc: công việc phía sau mỗi hạt cà phê được thực hiện như thế nào và làm sao để công việc đó an toàn hơn.

Nguyễn Trọng Tường (giữa) đã có nhiều năm đồng hành cùng người trồng cà phê. Đó cũng là một hành trình hai chiều: anh học hỏi từ kinh nghiệm của người nông dân, đồng thời chia sẻ những kiến thức thiết thực để hỗ trợ công việc và sinh kế của họ.

Chính tính thực tiễn đó khiến anh Tường tiếp tục tìm hiểu về WIND. Khi chương trình hợp tác giữa ILO và Nestlé, được triển khai trong khuôn khổ dự án Vision Zero Fund tại Việt Nam, mở rộng các hoạt động tại cộng đồng trồng cà phê, anh tiếp tục tham gia các khóa tập huấn WIND với chuyên gia ILO, đồng thời tự mình nghiên cứu kỹ hơn các tài liệu liên quan. Điều anh hướng tới không chỉ là nắm được nội dung kỹ thuật, mà còn là hiểu rõ những ý nghĩa nằm phía sau mỗi hướng dẫn: vì sao một biện pháp lại cần thiết, có thể áp dụng thế nào trên nông trại, và làm sao truyền tải để người nông dân thấy gần gũi với công việc của mình mà không thay đổi nội dung cốt lõi.

Càng tìm hiểu, anh càng suy nghĩ nhiều hơn về cách gắn WIND với công việc thực tế của người nông dân. Canh tác cà phê có chu kỳ mùa vụ riêng, với những công việc và rủi ro khác nhau ở từng thời điểm. Thay vì truyền tải tất cả nội dung cùng một lúc, anh Tường lựa chọn nhắc lại những thông điệp vào lúc chúng thiết thực nhất: an toàn khi sử dụng dụng cụ và làm việc trên cao vào thời điểm tỉa cành, hay nâng nhấc và vận chuyển khi mùa thu hoạch đến gần. Từ đó, anh kết hợp kinh nghiệm thực tế của mình với nền tảng kiến thức từ Bảng kiểm WIND của ILO để lựa chọn cách truyền tải phù hợp với từng công việc cụ thể trong canh tác cà phê.

Tuy nhiên, giúp kiến thức trở nên gần gũi mới chỉ là một phần của quá trình. WIND khuyến khích người nông dân tự nhìn lại điều kiện làm việc và xác định những gì họ có thể cải thiện. Anh Tường muốn cách suy nghĩ ấy tiếp tục ngay cả khi khóa tập huấn đã kết thúc, khuyến khích nông dân thực hiện những thay đổi phù hợp với điều kiện của nông trại, hộ gia đình của họ và ghi lại những cải tiến đó bằng hình ảnh trước và sau. Đến nay, đã có hơn 2.000 cải thiện được ghi nhận theo cách này, từ bảo quản dụng cụ và hóa chất tốt hơn đến cải thiện an toàn điện và khu vực làm việc. Nhiều thay đổi có thể rất nhỏ và đơn giản, nhưng đều bắt đầu từ cùng một quyết định: nhìn lại một cách làm vốn đã quen thuộc và tự hỏi liệu có thể làm an toàn hơn không.

Trong hành trình ấy, chính anh Tường cũng từng bước tiến xa hơn với WIND. Từ những ngày học hỏi trong các lớp tập huấn do chuyên gia ILO hướng dẫn, giờ đây anh đã trực tiếp đứng lớp, trao đổi với người nông dân những gì mình đã học, áp dụng và đúc kết từ thực tế. Đến nay, anh đã thực hiện ba lớp WIND cho hơn 150 nông dân tại ba tỉnh Tây Nguyên, đưa những kiến thức và kinh nghiệm mình tích lũy được trở lại với chính cộng đồng nông dân mà anh đã gắn bó nhiều năm.

Anh Tường khuyến khích người nông dân đưa chính kinh nghiệm của mình vào mỗi cuộc trao đổi. Với WIND, người tham gia không chỉ lắng nghe, mà còn cùng nhìn lại điều kiện làm việc và trao đổi về những điều có thể cải thiện.

Và khi chương trình hợp tác ILO-Nestlé tiếp tục được triển khai, người nông dân cũng sẽ có thêm cơ hội tiếp cận kiến thức ở những lĩnh vực khác, trong đó có các kỹ năng sơ cấp cứu và các kiến thức về an sinh xã hội. Anh Tường cũng nhìn thấy giá trị thiết thực ở những nội dung này giống như điều anh đã tìm thấy ở WIND: giúp người nông dân chủ động phòng ngừa rủi ro, biết cách ứng phó khi có sự cố và bảo vệ tốt hơn sinh kế của mình. Đó có thể là những kiến thức họ chưa nghĩ mình sẽ cần, cho đến khi thực sự cần đến.

Bốn năm sau khóa WIND đầu tiên, câu chuyện của anh Tường không chỉ là hành trình trở thành một người hướng dẫn. Đó còn là câu chuyện về điều có thể xảy ra khi một người thấu hiểu thực tế của nông dân nhìn thấy giá trị của kiến thức mới, dành thời gian để biến kiến thức ấy trở nên thiết thực với những người xung quanh và tiếp tục lan tỏa. Một cải tiến có thể bắt đầu từ một nông trại, nhưng khi được chia sẻ từ người nay đến người khác, thay đổi ấy có thể trở thành một phần của điều lớn hơn: một cách làm cà phê an toàn hơn cho những người đứng sau mỗi mùa thu hoạch.

Với anh Tường, hiểu được phương pháp WIND mới chỉ là điểm khởi đầu. Trong mỗi buổi tập huấn, anh sử dụng những tình huống quen thuộc trên nông trại làm ví dụ, để kiến thức trở nên gần gũi và thiết thực hơn với công việc hàng ngày của người nông dân.

Bảng kiểm hành động WIND của ILO giúp người nông dân quan sát điều kiện làm việc của mình và xác định những cải thiện đơn giản, thiết thực có thể áp dụng ngay tại trang trại.

*Cải thiện điều kiện lao động trong phát triển cộng đồng (Work Improvement in Neighbourhood Development – WIND) là phương pháp tập huấn có sự tham gia và định hướng hành động của ILO, giúp nông dân xác định các giải pháp thiết thực, chi phí thấp nhằm cải thiện điều kiện làm việc và sinh hoạt trong cộng đồng nông nghiệp. Dựa trên kinh nghiệm tại địa phương và các nguồn lực sẵn có, WIND khuyến khích nông dân tự đánh giá điều kiện của mình, xác định các cơ hội cải thiện và chủ động thực hiện các giải pháp phù hợp.