Việt Nam chủ động thích ứng với già hóa dân số, lấy việc làm thỏa đáng, kỹ năng và an sinh xã hội làm trọng tâm

HÀ NỘI (Tin tức ILO) – Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10, Việt Nam đang triển khai một kế hoạch 5 năm nhằm huy động kinh nghiệm và hỗ trợ quốc tế để thích ứng với quá trình già hóa dân số, trong đó có hợp tác với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 3/9, kế hoạch được thực hiện trong giai đoạn 2026–2031, trong đó xác định ILO là một đối tác hỗ trợ nghiên cứu chính sách thị trường lao động, kéo dài đời sống lao động phù hợp, đào tạo lại, thúc đẩy xây dựng môi trường làm việc phù hợp với người lao động ở mọi lứa tuổi, học tập suốt đời và bảo vệ người lao động cao tuổi.

Quyết định của Thủ tướng nhằm giúp Việt Nam thích ứng với quá trình già hóa dân số, giảm áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và nguồn cung lao động, đồng thời từng bước phát triển nền kinh tế chăm sóc phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Quyết định này tiếp nối Chiến lược quốc gia về người cao tuổi được phê duyệt vào tháng 2/2025, trong đó xác định người cao tuổi là một nguồn lực quan trọng về kinh tế và xã hội, đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất một nửa số người cao tuổi có nhu cầu và khả năng làm việc có việc làm. Luật Dân số (số 113/2025/QH15), được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tiếp tục tạo cơ sở pháp lý cho định hướng này khi cam kết Nhà nước hỗ trợ người cao tuổi trong việc làm, lao động và an sinh xã hội, cũng như tham gia khởi nghiệp, phát triển kinh tế và chuyển đổi số.

“ILO đã đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong nhiều thập kỷ, và chúng tôi hoan nghênh quyết định này như một bước đi quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho một xã hội già hóa,” bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, cho biết. “Khi con người sống lâu hơn và làm việc lâu hơn, điều quan trọng là người lao động cao tuổi được tiếp cận với việc làm thỏa đáng, có cơ hội cập nhật kỹ năng và được bảo đảm an sinh xã hội đầy đủ. ILO sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong những lĩnh vực này để hỗ trợ Việt Nam triển khai chương trình mới.”

Khi con người sống lâu hơn và làm việc lâu hơn, điều quan trọng là người lao động cao tuổi được tiếp cận với việc làm thỏa đáng, có cơ hội cập nhật kỹ năng và được bảo đảm an sinh xã hội đầy đủ.

Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam

Chương trình được xây dựng trong bối cảnh những thay đổi của thị trường lao động Việt Nam đã ngày càng rõ nét. Theo Cục Thống kê (2025), trong vòng một thập kỷ tới, cứ hơn năm người Việt Nam sẽ có một người trên 60 tuổi, đánh dấu thời điểm Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn dân số già. Trên thực tế, nhiều người từ 65 tuổi trở lên vẫn đang làm việc – theo Cục Thống kê, con số này là khoảng 2,6 triệu người vào năm 2024. Điều này cho thấy sự cần thiết phải bảo đảm chất lượng việc làm, điều kiện làm việc thỏa đáng và an sinh xã hội đầy đủ cho nhóm lao động này.

Kỹ năng và môi trường làm việc sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định người cao tuổi có thể tiếp tục đóng góp cho lực lượng lao động ở mức độ nào, trong bối cảnh số hóa, trí tuệ nhân tạo, hội nhập kinh tế quốc tế và quá trình chuyển đổi xanh đang làm thay đổi yêu cầu đối với nhiều loại hình công việc. Người lao động cao tuổi cần được tiếp cận với cơ hội học tập suốt đời và làm việc tại những nơi người sử dụng lao động sẵn sàng tuyển dụng, đào tạo và giữ chân họ.

Mở rộng diện bao phủ của lương hưu và bảo hiểm xã hội, đồng thời bảo đảm các hệ thống này đủ mức hỗ trợ và bền vững về lâu dài, cũng là yếu tố thiết yếu để bảo đảm thu nhập cho người dân khi về già. Người cao tuổi cũng có thể đóng góp vào nền kinh tế chăm sóc đang từng bước hình thành. Với kinh nghiệm và hiểu biết của mình, họ có thể trở thành người hỗ trợ đồng đẳng và cung cấp các dịch vụ dựa vào cộng đồng cho những người cao tuổi khác, bên cạnh vai trò là người thụ hưởng dịch vụ chăm sóc. Để mô hình này phát triển bền vững, cần bảo đảm các công việc chăm sóc là việc làm thỏa đáng, với cơ hội đào tạo phù hợp và khả năng tiếp cận đầy đủ các chế độ an sinh xã hội.