Lao động trẻ em

Tăng cường năng lực cho cộng đồng trồng cà phê tại Việt Nam nhằm phòng ngừa lao động trẻ em

Khi những điều tưởng chừng bình thường vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro liên quan đến lao động trẻ em.

22 tháng 12 năm 2025

Nội dung cũng có sẵn bằng: English

GIA LAI (ILO News) - “Chúng ta làm việc chăm chỉ đều vì mong muốn cuộc sống của con cái mình sẽ tốt đẹp hơn,” anh Trần Văn Vinh, chủ một trang trại cà phê tại tỉnh Gia Lai, khu vực Tây Nguyên, chia sẻ khi nói về mùa thu hoạch năm nay.

Vài tháng trước, anh Vinh tham gia một khóa tập huấn về Tra soát lao động trẻ em (Child Labour Due Diligence – CLDD) do dự án CLEAR Supply Chains của ILO tổ chức cho các hợp tác xã trồng và sản xuất cà phê tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Thay vì áp dụng một danh sách kiểm tra cố định, khóa tập huấn tập trung giúp các chủ trang trại nhìn lại những tình huống quen thuộc trong công việc hằng ngày và nhận diện các rủi ro lao động trẻ em có thể phát sinh, đặc biệt là trong mùa thu hoạch.

rần Văn Vinh, 50 tuổi, đang lái chiếc xe công nông chở cà phê vừa thu hoạch qua trang trại của mình ở tỉnh Gia Lai. — rần Văn Vinh, 50 tuổi, lái chiếc xe công nông chở cà phê vừa thu hoạch ở trang trại của mình ở tỉnh Gia Lai.

Hằng năm, nhiều lao động thời vụ, trong đó có người đến từ các cộng đồng dân tộc thiểu số, cùng gia đình đến Tây Nguyên tham gia thu hoạch cà phê. Khi các dịch vụ hỗ trợ trông giữ trẻ còn hạn chế tại khu vực, cũng như chi phí vượt quá khả năng của người lao động, việc đưa trẻ em đi cùng trở thành lựa chọn thực tế đối với nhiều gia đình.

Anh Vinh chia sẻ rằng, trước khi tham gia khóa tập huấn về CLDD, anh hiếm khi đặt câu hỏi về những tình huống vốn đã quen thuộc tại các nông trại cà phê, chẳng hạn như thanh thiếu niên phụ giúp khiêng vác bao cà phê hoặc hỗ trợ người lớn trong những công việc cần nhiều sức khỏe. “Chúng tôi lớn lên với suy nghĩ rằng nếu con trẻ có thể phụ giúp thì nên phụ giúp,” anh nói. “Nhưng tôi chưa từng nghĩ rằng một số công việc đó thực chất có thể gây nguy hiểm cho các cháu, hay thậm chí là trái quy định của pháp luật.”

Khóa tập huấn đã khuyến khích người nông dân nhìn lại những khoảnh khắc tưởng chừng rất bình thường này. Trọng tâm của chương trình là nâng cao nhận thức, giúp người tham gia hiểu vì sao một số thực hành phổ biến có thể vô tình đặt trẻ em vào tình huống gặp rủi ro về an toàn, hoặc dẫn đến sự nhầm lẫn về vai trò và trách nhiệm trong môi trường làm việc tại trang trại. Với anh Vinh, sự thay đổi trong cách nhìn nhận này mang nhiều ý nghĩa. “Khóa học khiến tôi suy nghĩ cẩn trọng hơn,” anh chia sẻ. “Không phải vì các gia đình trước giờ làm sai, mà vì sự rõ ràng sẽ giúp tất cả mọi người cảm thấy an toàn hơn.”

Kể từ sau khi tham gia tập huấn, anh Vinh chủ động trao đổi nhiều hơn với người lao động thời vụ đến làm việc tại nông trại của mình. Khi các nhóm lao động mới đến, anh dành thời gian giải thích những khu vực nào trong trang trại là an toàn cho trẻ em, và những khu vực nào, chẳng hạn nơi có công cụ nguy hiểm, máy móc hoặc hóa chất, cần phải tránh xa. Anh cũng nhẹ nhàng trao đổi với những gia đình mang theo con nhỏ về việc không để trẻ em tham gia các công việc lao động, kể cả những hành động rất nhỏ như phụ chuyển cà phê sau khi thu hoạch. “Nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng những việc nhỏ là vô hại,” anh nói. “Trước đây tôi cũng nghĩ như vậy. Giờ thì tôi cố gắng giải thích vì sao chúng ta cần cẩn trọng hơn.”

Những cuộc trao đổi này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các gia đình thường xuyên di chuyển, lựa chọn chăm sóc trẻ còn hạn chế, và tất cả đều tập trung vào việc kiếm đủ thu nhập trong khoảng thời gian thu hoạch ngắn ngủi. Việc cân bằng giữa những thực tế này và việc khuyến khích các thực hành an toàn hơn vẫn là một thách thức lâu dài đối với anh Vinh. Dù tiến trình còn chậm, nhưng nhận thức có được từ khóa tập huấn CLDD đã giúp anh tự tin và thấu cảm hơn trong quá trình trao đổi với các gia đình.

A Hau (trái), 32 tuổi, và em trai A Thu (phải), 25 tuổi, chuẩn bị đóng những quả cà phê vừa thu hoạch vào bao. Giống như nhiều lao động thời vụ khác, họ thường làm việc theo cặp trong mùa thu hoạch. — A Hậu (trái), 32 tuổi, và em trai A Thu (phải), 25 tuổi, chuẩn bị đổ những quả cà phê vừa hái vào bao tải. Giống như nhiều lao động thời vụ khác, họ thường làm việc theo cặp trong mùa thu hoạch.

Anh Vinh cũng nhận thức rõ rằng những nỗ lực hiện nay chỉ là một phần trong cách tiếp cận dài hạn và toàn diện hơn. Tại Việt Nam, dự án CLEAR Supply Chains tập trung nâng cao hiểu biết về rủi ro và hệ quả của lao động trẻ em trong chuỗi cung ứng cà phê, đồng thời hỗ trợ các hợp tác xã, chủ trang trại và các bên liên quan tại địa phương triển khai các biện pháp đảm bảo CLDD trong thực tế. Thông qua các hoạt động tập huấn, nâng cao nhận thức và sử dụng các công cụ truyền thông, dự án góp phần thúc đẩy chương trình nghị sự Việc làm thỏa đáng của ILO bằng cách phòng ngừa và xóa bỏ những rủi ro về lao động trẻ em, đồng thời thúc đẩy môi trường làm việc an toàn hơn trong chuỗi cung ứng cà phê. Đối với các chủ trang trại như ông Vinh, sự hỗ trợ này tạo nền tảng thiết thực để phòng ngừa rủi ro, đặc biệt là trong giai đoạn thu hoạch bận rộn.

Nói về tương lai, anh bày tỏ mong muốn các tổ chức quốc tế như ILO và các chương trình cà phê bền vững tiếp tục cung cấp hướng dẫn thực tiễn và tạo thêm cơ hội để nông dân, chủ trang trại trao đổi kinh nghiệm với nhau, cả trong nội bộ hợp tác xã và với chính quyền địa phương. Những kỳ vọng của anh cũng là cách tiếp cận mà dự án ILO CLEAR Supply Chains luôn ưu tiên: nhiều buổi nâng cao nhận thức hơn để củng cố kiến thức, nhiều đối thoại hơn để người nông dân học hỏi lẫn nhau, và các hình thức hỗ trợ cho các gia đình nhằm giúp trẻ em tiếp tục đến trường trong khi cha mẹ làm việc. “Chủ trang trại cần thông tin,” anh nói, “nhưng các gia đình cũng cần được hỗ trợ. Những điều đó luôn gắn liền với nhau.”

Trước khi quay trở lại công việc, anh Vinh ngẫm lại mùa vụ năm nay. “Vất vả,” anh thừa nhận. “Nhưng chúng tôi đang học cách làm tốt hơn.”

Tại khu vực Tây Nguyên, những nỗ lực bền bỉ và có mục đích rõ ràng chính là bước đi quan trọng nhất – một lời nhắc rằng ngay cả những hành động nhỏ, khi được lan tỏa trên nhiều nông trại, cũng có thể góp phần xây dựng một chuỗi cung ứng cà phê an toàn và có trách nhiệm hơn.