Phát triển kỹ năng
Trao quyền cho phụ nữ trong ngành dệt may Việt Nam: Tầm quan trọng của đào tạo, phát triển kỹ năng và bình đẳng giới
Mặc dù chiếm ưu thế trong hầu hết các nhóm nghề trong ngành dệt may, nhưng tỷ lệ phụ nữ đảm nhận các vị trí quản lý vẫn còn thấp.
17 tháng 3 năm 2025
Hà Nội, Việt Nam (Tin tức ILO) - Lao động nữ chiếm một phần đáng kể trong lực lượng lao động của ngành dệt may Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển và thành công của ngành. Tuy nhiên, họ vẫn phải đối mặt với những thách thức như thiếu đại diện trong các vị trí quản lý và lãnh đạo, thiếu ổn định về lương và công việc, và những rủi ro về an toàn lao động. Việc thúc đẩy các chương trình đào tạo và nâng cao kỹ năng, cũng như bình đẳng giới là chìa khóa để tạo ra nhiều cơ hội hơn và củng cố hơn nữa sự phát triển của ngành công nghiệp này.
Phụ nữ trong ngành dệt may: Vai trò và thách thức
Là ngành sử dụng nhiều lao động nữ, dệt may Việt Nam tạo ra hơn một triệu việc làm mới cho phụ nữ trong thập kỷ qua, qua đó góp phần thúc đẩy ngành phát triển, với kim ngạch xuất khẩu đạt gần 44 tỷ USD năm 2024. Báo cáo gần đây của ILO và Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) về “Kỹ năng Thúc đẩy Thương mại và Đa dạng hóa Kinh tế: Phân tích ngành dệt may ở Việt Nam” cho hay, số lao động nữ làm việc trong ngành dệt may tăng từ 1,4 triệu năm 2013 lên 2,5 triệu năm 2023, chiếm 74,8% lực lượng lao động của ngành. Gia tăng chủ yếu diễn ra ở các công việc có hưởng lương, phản ánh sự chuyển dịch từ sản xuất quy mô nhỏ sang các nhà máy lớn hơn.
Mặc dù chiếm ưu thế trong hầu hết các nhóm nghề trong ngành dệt may, nhưng tỷ lệ phụ nữ đảm nhận các vị trí quản lý vẫn còn thấp. Theo Tổng cục Thống kê (TCTK), năm 2023, phụ nữ chiếm hơn 80% số lao động trong nhóm thủ công và các nghề nghiệp có liên quan, khoảng 3/4 trong nhóm thợ lắp ráp và vận hành máy móc, và hơn 2/3 trong nhóm chuyên môn bậc cao, kỹ thuật viên (chuyên môn bậc trung), nhân viên trợ lý văn phòng và lao động giản đơn trong ngành. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ ở các vị trí quản lý chỉ chiếm khoảng 30%, trong đó, tỷ lệ này trong ngành dệt (40%) cao hơn ngành may (27%).
Khoảng cách lương theo giới trong ngành dệt may được thu hẹp đáng kể trong thập kỷ qua, từ 17,2% năm 2013 xuống còn 9,3% năm 2023. Tuy nhiên, sự chênh lệch thu nhập vẫn còn tồn tại, chủ yếu do tính chất công việc của lao động nữ. Họ thường làm các công việc có kỹ năng thấp hơn và làm thêm ít giờ hơn do những trách nhiệm liên quan về giới.
Báo cáo thường niên (2023) của Better Work Việt Nam cho thấy, cần cải thiện hơn nữa các vấn đề về an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), và tuân thủ pháp luật lao động cho lao động nữ trong thời kỳ mang thai. Tính chất công việc trong các nhà máy dệt may tiềm ẩn nhiều rủi ro về sức khỏe và nguy cơ nghề nghiệp cho người lao động, đặc biệt cho phụ nữ. Ngoài ra, theo ILO và VITAS (2025), tỉ lệ lao động trong ngành có hợp đồng lao động xác định thời hạn[1] cao dẫn tới sự thiếu ổn định về việc làm và thu nhập. Trong đó, tỷ lệ lao động nữ làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn tăng từ 65% vào năm 2013 lên 77,5% vào năm 2023[2]. Làm thêm giờ quá mức, đặc biệt là với phụ nữ, cũng hạn chế cơ hội học tập và phát triển kỹ năng. Nhấn mạnh đào tạo, phát triển kỹ năng và bình đẳng giới là cần thiết để nâng cao vị thế của phụ nữ trong ngành.
Trao quyền cho phụ nữ thông qua đào tạo và phát triển kỹ năng
Một ví dụ từ Chương trình Better Work Việt Nam (BWV) minh chứng cho tác động tích cực của các sáng kiến đào tạo, phát triển kỹ năng và bình đẳng giới đối với lao động nữ. Chị Phạm Thị Thơm, 30 tuổi, công nhân tại Công ty TNHH Dệt may Eclat Việt Nam, đã có những thay đổi đáng kể trong công việc sau khi tham gia khóa đào tạo về Bình đẳng Giới và Giá trị mang lại (GEAR) năm 2022 do Chương trình BWV tổ chức.
GEAR, một sáng kiến của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), được điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam năm 2019, trang bị cho các nữ công nhân may như chị Thơm những kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm cần thiết để đảm nhận vai trò quản lý. Chương trình cũng thúc đẩy áp dụng Kaizen, một yếu tố cốt lõi của phương pháp sản xuất tinh gọn nhằm nâng cao năng suất, giảm lãng phí và thúc đẩy cải tiến liên tục.
Câu chuyện của chị Thơm nhấn mạnh vai trò quan trọng của nâng cao kỹ năng hướng tới trao quyền cho phụ nữ. Ban đầu, chị gặp khó khăn, nhưng sau khi tham gia Chương trình đào tạo GEAR, chị đã học được các kỹ năng giúp cải thiện hiệu suất và tăng năng suất trên chuyền sản xuất. Sáng kiến của chị Thơm đã rút ngắn thời gian may sườn túi từ 1 phút 23 giây xuống chỉ còn 40 giây, mang lại hiệu quả cải thiện lớn. Quản lý nhà máy đã áp dụng sáng kiến này trên các chuyền may, giúp nâng cao hiệu suất cá nhân và năng suất chung của chuyền.
Được Ban Lãnh đạo công ty công nhận, chị Thơm đã nhận thưởng vì có sáng kiến cải tiến và được tin tưởng giao những trọng trách lớn hơn. Tuy nhiên, điều chị coi trọng hơn cả là chị có khả năng hỗ trợ tốt hơn cho tổ của mình với vai trò tổ trưởng. Chị thường xuyên chia sẻ kiến thức và đào tạo các thành viên trong tổ, thúc đẩy cải tiến liên tục, nâng cao năng suất chuyền.
Sáng kiến đào tạo và phát triển kỹ năng như GEAR không chỉ tạo điều kiện cho người lao động phát triển trong công việc, mà còn tạo ra sự thay đổi lâu dài trong môi trường làm việc. Câu chuyện của chị Thơm là một ví dụ điển hình về lợi ích của đầu tư phát triển kỹ năng giúp lao động nữ phát triển nghề nghiệp và thúc đẩy bình đẳng giới tại nơi làm việc.
Đào tạo cho người lao động các kỹ năng liên quan đến công việc như kỹ năng chuyên môn, giám sát, lãnh đạo và tuân thủ, cũng như những kỹ năng phát triển bản thân như nuôi dạy con cái, quản lý căng thẳng và giao tiếp đều rất quan trọng. Việc này giúp nâng cao kỹ năng chuyên môn của người lao động, đồng thời làm phong phú cuộc sống cá nhân của họ. Khi người lao động hạnh phúc và phát triển toàn diện hơn, họ sẽ tập trung làm việc hơn và nâng cao năng suất, qua đó, thúc đẩy sản xuất-kinh doanh, đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Ông Linus Liu, Quản lý phòng hành chính nhân sự Nhà máy Eclat
Thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển nghề nghiệp cho phụ nữ trong ngành dệt may
Thúc đẩy bình đẳng giới và tạo ra môi trường làm việc thuận lợi có vai trò quan trọng trong hỗ trợ phụ nữ mở rộng cơ hội tiếp cận đào tạo và phát triển kỹ năng trong ngành dệt may của Việt Nam. ILO cùng đối tác và các bên liên quan trong ngành, thông qua báo cáo “Hướng tới chiến lược kỹ năng cho ngành dệt may Việt Nam: Nhu cầu kỹ năng ưu tiên, hành động và khuyến nghị cho hệ thống giáo dục và đào tạo” và Bản tóm tắt: Hướng tới chiến lược kỹ năng cho ngành dệt may Việt Nam”, nhấn mạnh tầm quan trọng của xây dựng và thực hiện các chính sách đào tạo bao trùm và đáp ứng giới. Phụ nữ, đặc biệt những người từ vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số và có hoàn cảnh khó khăn, cần được tiếp cận bình đẳng với đào tạo chất lượng cao. Thúc đẩy học tập suốt đời, đẩy mạnh kết nối giữa đào tạo thường xuyên và đào tạo chính quy có thể mở ra hướng phát triển nghề nghiệp mới và bổ sung cho phụ nữ, cũng như các nhóm dễ bị tổn thương khác. Đào tạo tại doanh nghiệp cần đáp ứng các nhu cầu cụ thể của phụ nữ, đặc biệt để tiếp cận với các vị trí quản lý. Ngoài ra, ưu tiên đào tạo ATVSLĐ và nâng cao nhận thức về quyền của người lao động, đặc biệt cho phụ nữ, là điều cần thiết.
"Điều tuyệt vời nhất trong Chương trình GEAR là tôi không chỉ được học kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm, mà còn học về bình đẳng giới. Tôi cảm thấy may mắn khi tôi và nhiều bạn nữ trong tổ có cơ hội phát triển và được thăng tiến trong công việc" – Chị Thơm chia sẻ, "Tôi nhận được đủ lương và phúc lợi, giảm giờ làm thêm khi tham gia khóa đào tạo. Tôi biết ơn công ty, các thành viên trong tổ, chồng tôi đã hỗ trợ trong thời gian này. Nếu không có sự hỗ trợ đó, tôi không thể nâng cao kỹ năng và và học tốt được như vậy.”
Ngoài Eclat, nhiều công ty dệt may ở Việt Nam đang tích cực thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ. Bằng cách áp dụng và thực hiện các chính sách đào tạo bao trùm và đáp ứng giới, ngành dệt may có thể tạo ra một môi trường làm việc bình đẳng và thuận lợi hơn cho tất cả người lao động. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành dệt may.
[1] Ở đây chỉ các hợp đồng lao động không vĩnh viễn, bao gồm hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng theo dự án hoặc nhiệm vụ, hợp đồng thời vụ hoặc không cố định, gồm có hợp đồng theo ngày.
[2] Được tính toán dựa trên các tập dữ liệu do ILO hài hòa và xử lý từ dữ liệu của TCTK.
You may also be interested
Cổng thông tin quốc gia
Việt Nam
Phát triển kỹ năng
Tương lai Việc làm Ngành Dệt may: Dự báo và Phát triển Kỹ năng tại Việt Nam để Thúc đẩy Việc làm Thỏa đáng và Nâng cao Năng suất Ngành