Đăng ký cá nhân kinh doanh tại Việt Nam: Động lực, thách thức và bài học kinh nghiệm quốc tế

Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc giảm tình trạng phi chính thức, tuy nhiên một tỷ lệ lớn hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vẫn hoạt động ngoài khu vực kinh tế chính thức. Tình trạng pháp lý chưa rõ ràng, khuôn khổ pháp lý phân tán và khả năng tiếp cận hạn chế đối với các dịch vụ phát triển doanh nghiệp, tài chính và an sinh xã hội đang tạo ra những thách thức đối với tăng trưởng doanh nghiệp cũng như phát triển kinh tế bao trùm.

Báo cáo này phân tích khuôn khổ pháp lý, thể chế và chính sách điều chỉnh hoạt động của cá nhân kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời xác định các cơ hội thúc đẩy quá trình chính thức hóa. Báo cáo kết hợp rà soát hệ thống pháp luật và chính sách trên nhiều lĩnh vực quản lý với phân tích dữ liệu Điều tra Lao động – Việc làm, khảo sát thực địa đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã và chưa đăng ký, cùng các cuộc thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu. Báo cáo cũng tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là các mô hình đăng ký kinh doanh đơn giản đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, nhằm đề xuất các lựa chọn chính sách phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu cho thấy đăng ký kinh doanh có thể nâng cao tính chắc chắn về pháp lý, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và cơ hội thị trường, trong khi những rào cản đối với chính thức hóa vẫn chủ yếu xuất phát từ nhận thức còn hạn chế, thủ tục hành chính phức tạp và chi phí tuân thủ. Báo cáo đề xuất làm rõ địa vị pháp lý của cá nhân kinh doanh thông qua một khuôn khổ pháp lý đơn giản hóa, đồng thời đơn giản hóa thủ tục đăng ký, hoàn thiện chính sách về thuế và bảo hiểm xã hội, mở rộng an sinh xã hội và tăng cường các biện pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp bền vững, qua đó thúc đẩy quá trình chính thức hóa và phát triển kinh tế bao trùm tại Việt Nam.