Bakım ekonomisi
Birleşmiş Milletler Bakım Ekonomisi Ortak Programı, Türkiye'nin kapsayıcı büyüme için dönüştürücü bir vizyon geliştirmesine destek oldu
Türkiye'deki Bakım Ekonomisinin Dönüştürücü Büyümesi Konulu BM Ortak Programı'nın kapanış etkinliğinde, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Türkiye ile güçlü işbirliği içinde, bakım ekonomisini ülkenin kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınmasının temeli olarak konumlandırma konusunda yükselen taahhüdü vurgulandı.
11 Kasım 2025
ANKARA (ILO Haber) — Bakım, doğumdan yaşlılığa kadar yaşamı, aileleri ve toplulukları ayakta tutan her toplumun görünmez temelidir. Ancak, ekonomileri ve sosyal refahı bu ölçüde desteklemesine rağmen, bakım işi hala değeri bilinmeyen, yetersiz finanse edilen ve orantısız bir şekilde kadınlar tarafından üstlenilen bir iştir. Bakımın bu kritik rolünü fark eden Türkiye, Birleşmiş Milletler ile birlikte, bakımı politika, planlama ve kamu gündeminde görünür kılmak için önemli adımlar attı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı, BM kurumları, işçi ve işveren örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, 21 Ekim'de Ankara'da Türkiye'de Bakım Ekonomisinin Dönüştürücü Büyümesi Konulu BM Ortak Programı'nın kapanış etkinliği için bir araya geldi. Etkinlikte, 29 Ekim'de ilk kez kutlanacak olan Uluslararası Bakım ve Destek Günü öncesinde, önemli başarılar kutlandı, yenilikçi modeller paylaşıldı ve Türkiye'nin bakımı kapsayıcı büyüme için stratejik bir öncelik olarak geliştirme taahhüdü yeniden teyit edildi.
Etkinlik, ILO Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Hassan, BM Türkiye Mukim Koordinatörü Dr. Babatunde Ahonsi ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın açılış konuşmalarıyla başladı.
Kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınmanın stratejik bir aracı olarak bakım ekonomisi
ILO Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Hassan açılış konuşmasında, “Bakım sadece sosyal bir zorunluluk değil, aynı zamanda ekonomik bir stratejidir” dedi. “Ortak vizyonumuz açıktır: Kaliteli bakım hizmetlerine evrensel erişimi sağlamak ve ücretli veya ücretsiz bakım işiyle uğraşan herkesin bunu insana yakışır koşullarda yapabilmesini garanti etmek. Bu vizyonu gerçekleştirmek, insanların refahını iyileştirmekle kalmayacak, aynı zamanda insana yakışır işler yaratacak, cinsiyetler arası ücret farkının kapanmasına yardımcı olacak ve Türkiye'de kapsayıcı ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi teşvik edecektir. Bakım ekonomisini, kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınmanın stratejik bir kolaylaştırıcısı olarak görüyoruz”.
Hassan, bakım hizmetlerinde kapsayıcı ve hak temelli yaklaşımların önemini vurgulayarak, “Bakım ekonomisi bir maliyet değil, insan potansiyeline yapılan bir yatırımdır” dedi.
Etkinlikte konuşan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, bakım işinin uzun zamandır tanınması gerektiğini vurguladı. “Bakım işi yıllardır ekonomik göstergelerden dışlanmıştır” dedi. “Sosyal değerinin çok altında değerlendirilmiştir. Bakım ekonomisine yapılan her türlü yatırım, sürdürülebilir kalkınma, sosyal eşitlik ve ekonomik büyüme için önemlidir. Bu alana yapılan yatırımlar istihdam yaratır, eşitsizlikleri azaltır ve sosyal korumayı güçlendirir. Çocukların, yaşlıların ve engellilerin yaşam kalitesini iyileştirir" dedi.
Bakan Göktaş, “Birleşmiş Milletler çatısı altında yürütülen bu Ortak Program, Türkiye'nin sosyal politika vizyonuna uluslararası güç katmıştır” diye ekledi.
Türkiye'de bakım ekonomisi, ulusal kalkınmanın stratejik bir ayağı olarak giderek daha fazla kabul görüyor. 12. Ulusal Kalkınma Planı (2024-2028), Kadınların Güçlendirilmesi Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2028) ve yakında yayınlanacak olan Ulusal İstihdam Stratejisi (2025-2028) bakım hizmetlerinin genişletilmesinin kadınların işgücüne katılımını artırmak, insana yakışır işler yaratmak ve sosyal korumayı güçlendirmek için kilit öneme sahip olduğunu vurguluyor.
Bu bağlamda, BM Ortak Programı, BM Mukim Koordinatör Ofisi tarafından koordine edildi ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından UNDP ile işbirliği içinde ve BM Kadın Birimi, UNICEF ve UNFPA'nın teknik desteği ile yürütüldü. Ortak Program, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ulusal paydaşları kapsayıcı, sürdürülebilir ve hak temelli bakım politikaları geliştirme konusunda destekledi. Dijital dönüşümü kullanarak kurumsal kapasiteleri güçlendirdi ve uluslararası çalışma standartları ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) ile uyumlu olarak bakım ekonomisi konusunda ulusal diyaloğu teşvik etti.
Geçtiğimiz yıl (Ekim 2024-Ekim 2025) boyunca Ortak Program şunları gerçekleştirdi:
• Bakım Ekonomisi Konulu Çok Sektörlü Çalışma Grubu kurdu.
• Kapsayıcı bakım politikaları tasarlama ve uygulama konusunda kurumsal kapasiteleri güçlendirdi.
• Verimli ve eşitlikçi bakım hizmeti sunumu için modeller geliştirdi.
• Bakım işinin ekonomik ve sosyal değeri konusunda ulusal farkındalığı artırdı.
BM Türkiye Mukim Koordinatörü Dr. Babatunde Ahonsi, Ortak Programın ötesinde BM'nin bu konudaki devam eden bağlılığını vurguladı: “Türkiye'deki BM sistemi olarak rolümüz bu Ortak Programla sona ermiyor” dedi. “Danışmanlık, teknik ve kapasite geliştirme desteğini sürdürmeyi, ortaklıkları kolaylaştırmayı, bilgi paylaşımını, küresel BM platformlarından yararlanmayı ve Türkiye genelinde bakım ekonomisi çalışmalarını sürdürmek ve genişletmek için finansman fırsatlarını araştırmayı taahhüt ediyoruz.”
Dr. Ahonsi, “Bakım, eşitlik, büyüme ve sosyal adaleti bir araya getiren bir bağdır” diyerek sözlerini şöyle tamamladı: “Türkiye bakım altyapısını güçlendirmeye devam ederken, BM Ortak Programı’ndan alınan dersler ve kurulan ortaklıklar, gelecekteki politika ve yatırımların temelini oluşturacaktır. Türkiye’nin deneyimi, bakımı görünür ve değerli hale getirdiğimizde, herkesin refah içinde yaşayabileceği bir dünyaya daha da yaklaştığımızı göstermektedir.”
Sonuçların uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak için çabalar birleşiyor
Kapanış etkinliğinde katılımcılar, programın girişimlerinin başarılarını ve sürdürülebilirliğini değerlendirdiler. Etkinlik, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Daire Başkanı Burcu Ayhan Ekenci'nin moderatörlüğünde, proje sonuçlarının sürdürülebilirliği ve ölçeklendirilmesi konulu bir panel tartışmasıyla devam etti. Tartışmaya Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nden Prof. Dr. Saniye Dedeoğlu, Akdeniz Üniversitesi'nden Prof. Dr. Özgür Arun ve TÜRK-İŞ (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) Konfederasyonu Sosyal Güvenlik Danışmanı Barış İyiaydın katıldı. Panelistler, Türkiye'nin bakım altyapısını güçlendirme ve proje sonuçlarının uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlama konusunda akademinin, sosyal diyaloğun ve politika yeniliklerinin rolü hakkında görüşlerini paylaştılar.