Türkiye’de Bakım Ekonomisinin Dönüştürücü Büyümesi Birleşmiş Milletler Ortak Programı

Türkiye’de Bakım Ekonomisinin Dönüştürücü Büyümesi, Türkiye’nin hak temelli, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir bakım ekonomisine geçişini destekleyen bir Birleşmiş Milletler Ortak Programıdır (UNJP). Program, bakımı bir kamu malı ve insana yakışır iş, kadın-erkek eşitliği ve sürdürülebilir kalkınma açısından stratejik bir yatırım alanı olarak ele almaktadır.

Program, Birleşmiş Milletler Türkiye Mukim Koordinatörünün liderliğinde uygulanmakta olup, BM sistemi genelinde uyum ve eşgüdüm sağlanmasını amaçlamaktadır.

• ILO (Lider Kuruluş):
  Bakım ekonomisi, insana yakışır iş ve çalışma standartları alanlarındaki teknik çalışmalara liderlik eder; kapasite geliştirme faaliyetlerini ve politika diyaloglarını koordine eder.
• UNDP (Eş-Uygulayıcı Kuruluş):
  Bakım sistemlerinin yönetişimi, finansmanı ve dijital dönüşüm boyutlarını destekler.
• UN Women, UNICEF ve UNFPA:
  Ücretsiz bakım emeği, erken çocukluk eğitimi ve bakımı, çocuk odaklı hizmetler, yaşlanma ve uzun süreli bakım ihtiyaçlarını kapsayan; dönüştürücü, yaşam döngüsü temelli ve hak odaklı bir yaklaşımın güçlendirilmesi amacıyla tamamlayıcı teknik uzmanlık sunar.

Ulusal Paydaşlar ve Kurumsal Ortaklar

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, programın ana ulusal muhatabıdır.
İlgili bakanlıklar, yerel yönetimler, işçi ve işveren örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve akademi; politika diyaloğu, kapasite geliştirme faaliyetleri ve yol haritası çalışmalarına aktif olarak katılım sağlamaktadır.

Hedef Grup

Proje; bakım politikalarının ve hizmet sunumunun geliştirilmesinden sorumlu kamu kurumları ve yerel yönetimleri; sosyal diyalog süreçlerinde yer alan işçi ve işveren örgütlerini; bakım hizmetlerinin sunumu ve savunuculuğu alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını; bakım hizmetlerinin tasarımı, finansmanı ve uygulanmasında rol alan temel paydaşları hedeflemektedir.

Dolaylı yararlanıcılar arasında ise, güçlendirilmiş bakım politikaları ve iyileştirilmiş hizmet sunumundan fayda sağlayacak olan bakım çalışanları ile bakım hizmetlerinden yararlanan kişiler — özellikle kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engelli bireyler — yer almaktadır.

Programın Amaçları

BM Ortak Programının genel amacı; Türkiye’de bakım politikalarının ve hizmetlerinin uluslararası normlar ve standartlar (uluslararası çalışma standartları dâhil) ile iyi ülke uygulamaları doğrultusunda geliştirilmesini desteklemek üzere, kamu kurumları, yerel yönetimler, sosyal taraflar ve sivil toplumun — özellikle dijital dönüşüm fırsatları bağlamında — kurumsal kapasitelerini güçlendirmektir.

Programın birbiriyle tamamlayıcı iki temel çıktısı bulunmaktadır:

1. Dijital dönüşümün sunduğu olanaklardan yararlananlar dâhil olmak üzere, merkezi ve yerel düzeydeki aktörler tarafından sahiplenilen ve uygulamaya hazır bakım ekonomisi ve hizmet sunumu modellerinin geliştirilmesi.
2. Türkiye’de bakım ekonomisine ilişkin politika ve finansman stratejilerinin iyileştirilmesine yönelik bir yol haritasının geliştirilmesi, uygulanması ve izlenmesi konusunda kamu kurumları ve sosyal tarafların kapasitelerinin artırılması.

Temel Faaliyetler

• Bakım ekonomisi alanında politika diyaloğunu ve eşgüdümü güçlendirmek üzere çok paydaşlı bir platformun oluşturulması
• Bakım politikalarındaki boşlukların ve önceliklerin belirlenmesi amacıyla politika analizleri ve istişarelerin yürütülmesi
• Entegre, hak temelli ve kadın-erkkek eşitliğine duyarlı bakım politikalarına yönelik kapasite geliştirme ve eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi
• Gelecekteki bakım reformları ve yatırımlarına yön verecek taslak yol haritaları ve politika araçlarının geliştirilmesi
• Bakıma yapılan yatırımların ekonomik ve toplumsal değerini ortaya koyan bilgi ürünlerinin hazırlanması ve yaygınlaştırılması
• Bakım hizmetlerine erişimi ve hizmet kalitesini artırmaya yönelik dijital ve yenilikçi çözümlerin teşvik edilmesi