Khảo sát thí điểm tại Việt Nam mở ra triển vọng trong xác định việc làm trên nền tảng s

HA NOI (ILO News) - Cuộc khảo sát do Tổng cục Thống kê (GSO) Việt Nam thực hiện với sự hỗ trợ của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã đưa ra những bài học thực tiễn quan trọng có thể áp dụng trong các vòng khảo sát tiếp theo và ở các quốc gia khác. Khảo sát này được triển khai thông qua một mô-đun đặc biệt, được thêm vào Khảo sát lao động việc làm.

Khảo sát thí điểm được triển khai tại Hà Nội và tỉnh Phú Thọ vào tháng 12/2023.

Nghiên cứu được tiến hành trong bối cảnh Việt Nam trở thành một trong những quốc gia khai thác thành công nền tảng số, biến thành lợi thế cạnh tranh. Việt Nam đã trở thành nền kinh tế số phát triển nhanh nhất Đông Nam Á.

Sự tăng trưởng này, dự kiến sẽ tiếp tục, chủ yếu là nhờ vào việc áp dụng nhanh chóng các dịch vụ tài chính kỹ thuật số và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ khu vực tư nhân và Chính phủ.

Tuy nhiên, không có số liệu thống kê chính thức về việc làm trên nền tảng số (DPE) trên toàn quốc. Tương tự như các quốc gia khác, các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu tại Việt Nam phải đối mặt với vô số thách thức trong việc đo lường DPE. Những thách thức này bao gồm việc thiếu các tiêu chuẩn thống kê, khái niệm và khuôn khổ đo lường được quốc tế thống nhất và hài hòa liên quan đến DPE.

Việc lập số liệu thống kê về DPE rất quan trọng để củng cố khuôn khổ pháp lý và chính sách quản lý các nền tảng kỹ thuật số và bảo vệ người lao động trên nền tảng này.

Không có tiêu chuẩn quốc tế

Hiện nay, không có tiêu chuẩn thống kê nào được quốc tế thống nhất để đo lường DPE.

Sự khác biệt trong khuôn khổ khái niệm được sử dụng để đo lường DPE trên toàn thế giới, chẳng hạn như độ dài của giai đoạn tham chiếu khảo sát và cách tiếp cận để xác định nền tảng lao động kỹ thuật số, làm hạn chế khả năng so sánh giữa các quốc gia.

Đã có những nỗ lực để hài hòa phạm vi và định nghĩa của DPE. Ví dụ, Nghị quyết của Hội nghị quốc tế lần thứ 20 về Thống kê lao động (ICLS) đề cập đến nhóm nhà thầu phụ thuộc bao gồm những người làm việc trong 'nền kinh tế việc làm tự do', nơi tổ chức công việc hoặc quyền truy cập của khách hàng thường được trung gian thông qua một ứng dụng Internet do bên thứ ba kiểm soát.

Hội nghị ICLS lần thứ 20 cũng khuyến nghị cần nghiên cứu sâu hơn để phát triển các khái niệm và phương pháp đánh giá người lao động có việc làm thông qua các nền tảng hoặc ứng dụng trên Internet.

Cần cải thiện thêm phương pháp khảo sát

Khảo sát thí điểm cho thấy các vòng khảo sát trong tương lai nên tập trung vào việc cải thiện hơn nữa phương pháp đo DPE.

Việc cải thiện bao gồm những điều chỉnh theo ba khía cạnh: dân số tham chiếu và khung lấy mẫu; thiết kế bảng câu hỏi; triển khai và giám sát.

Những người làm việc trên nền tảng số tạm thời không tham gia vào loại công việc này “trong vòng 4 tuần qua”, có thể được khảo sát, bằng cách điều chỉnh thời gian tham chiếu cho DPE. Điều này có thể được thực hiện bằng cách mở rộng thời gian khảo sát dài hơn “4 tuần qua”.

Khung mẫu của khảo sát DPE cũng có thể được mở rộng, ngoài “những người hiện đang làm việc”, để bao gồm dân số trong độ tuổi lao động và những người không hoạt động kinh tế và thất nghiệp. Điều này giúp phản ánh đầy đủ các khía cạnh của tình trạng làm việc phi chính thức.

Ngoài ra, các câu hỏi sàng lọc có thể được thêm vào và sửa đổi để ngữ cảnh hóa DPE một cách hiệu quả và hạn chế các kết quả dương tính giả và âm tính giả. Ngoài việc xác định tên nền tảng cụ thể và loại trừ người dùng nền tảng kỹ thuật số, các câu hỏi này có thể bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau của DPE, chẳng hạn như mức độ phụ thuộc của người trả lời vào từng loại ứng dụng và tỷ lệ thu nhập có được từ nền tảng kỹ thuật số.

Khảo sát thí điểm cũng bao gồm nhiều yếu tố tích cực khác. Đó là bao hàm việc xây dựng kế hoạch khảo sát chi tiết, tích hợp các cơ chế thu thập dữ liệu linh hoạt và phỏng vấn trực tiếp, cũng như các buổi đào tạo nghiêm ngặt cho tất cả nhân viên khảo sát.

“Các cơ quan thống kê của các nước khác có thể áp dụng các thông lệ tốt tại Việt Nam về việc triển khai và giám sát một khảo sát thí điểm về DPE,” báo cáo cho biết