An sinh xã hội

Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) của Việt Nam: bước tiến tới bao phủ toàn dân

Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) mang đến những thay đổi tích cực về diện bao phủ và mức hưởng bảo hiểm xã hội ở Việt Nam. Tích hợp các hệ thống hưu trí, mở rộng phạm vi bao phủ pháp lý và xử lý‎ vấn đề rút bảo hiểm xã hội một lần là một số vấn đề then chốt được giải quyết trong quá trình sửa đổi luật, trong đó ILO đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật.

1 tháng 7 năm 2024

Nội dung cũng có sẵn bằng: English

Hà Nội, VIỆT NAM (Tin tức ILO) – Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) chúc mừng Việt Nam đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) ngày 29 tháng 6 năm 2024.

Hơn 93% đại biểu tham dự Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XV đã biểu quyết thông qua Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi), dự kiến có hiệu lực từ tháng 7 năm 2025.

“Những nỗ lực liên tục để sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội thể hiện cam kết mạnh mẽ của tất cả các bên liên quan ở Việt Nam đối với việc tiếp tục củng cố hệ thống an sinh xã hội của đất nước”, bà Ingrid Christensen, Giám đốc Quốc gia của ILO Việt Nam chia sẻ. “ILO vinh dự được trao cơ hội cung cấp hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình sửa đổi này và tiếp tục cam kết đồng hành và hỗ trợ các đối tác Việt Nam trong triển khai hiệu quả luật sửa đổi”.

Các sửa đổi đánh dấu những bước tiến quan trọng để hiện thực hóa tầm nhìn của Việt Nam về hệ thống bảo hiểm xã hội theo Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội (2018). Đồng thời, những thay đổi này đưa Việt Nam tiếp cận gần hơn đến việc đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), phù hợp với các Tiêu chuẩn Lao động Quốc tế (ILS) và các thông lệ quốc tế tốt nhất. Việc tập trung vào cách tiếp cận toàn diện và tích hợp đảm bảo rằng hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam có thể giải quyết các thách thức hiện nay từ quá trình chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và già hóa dân số.

Trước hết, luật sửa đổi thúc đẩy việc tạo ra một hệ thống hưu trí đa tầng thông qua việc tích hợp lương hưu không đóng góp vào luật, hình thành một loại lương hưu “liên kết tầng” cho người lao động có thời gian đóng góp ngắn hơn.

Thứ hai, diện bao phủ về hưu trí dự kiến sẽ tăng đáng kể, vì thời gian đóng góp cần thiết để đủ điều kiện hưởng lương hưu được giảm từ 20 năm xuống 15 năm và tuổi hưởng lương hưu không đóng góp giảm từ 80 tuổi xuống 75 tuổi.

Thứ ba, luật sửa đổi giải quyết triệt để tình trạng rút bảo hiểm xã hội một lần đối với hầu hết người lao động tham gia bảo hiểm xã hội sau khi luật có hiệu lực, do đó giải quyết một trong những thách thức chính đối với việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội trong cả nước.

Thứ tư, luật sửa đổi mở rộng diện bao phủ pháp lý của hệ thống bảo hiểm xã hội bắt buộc cho các nhóm người lao động mới, bao gồm chủ hộ kinh doanh (có đăng k‎ kinh doanh), người lao động thời vụ và người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng lương. Chính phủ ước tính khoảng 3 triệu người lao động sẽ được hưởng lợi từ sự thay đổi này.

Luật sửa đổi dự kiến sẽ đẩy nhanh việc mở rộng diện bao phủ trên cả nước đồng thời củng cố các chế độ hiện có cho người lao động. Luật cũng sẽ đóng góp phần vào những nỗ lực hiện nay của Việt Nam nhằm thúc đẩy chuyển đổi từ lao động phi chính thức sang lao động chính thức bằng cách mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội cho người lao động thuộc “nhóm lao động trung gian thiếu chính sách” và mang đến những tác động bình đẳng giới tích cực và bền vững đến cho hệ thống.

Hội thảo tham vấn dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) tại Hạ Long. Tháng 10/2023.

Quá trình sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội là một quá trình hợp tác kéo dài, do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp chặt chẽ và tham vấn với nhiều bên liên quan, bao gồm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, cũng như đại diện của các đối tác xã hội, các tổ chức đại diện cho người lao động và người sử dụng lao động, bao gồm Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.

ILO đã hỗ trợ kỹ thuật quá trình sửa đổi luật kể từ thời điểm bắt đầu từ năm 2019, thông qua chia sẻ các thông lệ quốc tế tốt nhất, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại với nhiều bên liên quan ở cấp quốc gia và địa phương. Trong suốt quá trình hợp tác này, hoạt động của ILO tại Việt Nam đã nhận sự tài trợ của Chính phủ Australia, Chính phủ Ireland, Chính phủ Nhật Bản, Liên minh Châu Âu và Quỹ Toàn cầu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc.

“Những thay đổi trong luật sửa đổi là một thành tựu quan trọng đối với Việt Nam và là kết quả của một quá trình dài”, ông André Gama, Giám đốc Chương trình An sinh xã hội của ILO tại Việt Nam cho biết.

“Hơn nữa, những sửa đổi này nhấn mạnh vai trò quan trọng của an sinh xã hội trong nỗ lực hài hoà phát triển kinh tế với đảm bảo công bằng xã hội của Việt Nam. Chỉ có đầu tư cân bằng cho cả tăng trưởng kinh tế và các chính sách xã hội mới có thể giúp Việt Nam đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và bao phủ an sinh xã hội toàn dân”.