İşyeri Uyumuna ve Sosyal Diyaloğa ilişkin İskandinav deneyimi
Çalışma ziyareti, İsveç’teki iyi uygulamaları yerinde görme ve kurumsal iş birliğini güçlendirme fırsatı sundu
3 Eylül 2025
STOCKHOLM (ILO Haber) – Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı (RTB) iş birliğinde ve Avrupa Birliği finansmanıyla yürütülen “İş Teftiş Rehberlik ve Sosyal Diyalog Yoluyla İşyeri Uyumunun Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında, 25–29 Ağustos 2025 tarihlerinde İsveç’e bir çalışma ziyareti düzenlendi.
Türkiye’den RTB Başkanı ve iş başmüfettişleri ile TÜRK-İŞ, TİSK ve ILO temsilcilerinden oluşan heyet; İsveç’te çalışma mevzuatına uyumun; önleyici güvenlik kültürü, teknoloji, araştırma ve veriyle desteklenen denetim mekanizmaları ile sosyal diyalog ekseninde nasıl geliştirildiğini yerinde inceledi.
Çalışma ziyaretinde heyet, İsveç İstihdam Bakanlığı, İsveç İş Ortamı Otoritesi, İsveç İş Ortamı Uzmanlık Kurumu, İsveç İşçi Sendikaları Konfederasyonu, İsveç Profesyonel Çalışanlar Konfederasyonu, Sağlıklı Çalışma Yaşamı Girişimi, İsveç İş Dünyası Konfederasyonu, Ulusal Arabuluculuk Kurumu ve İnşaat Güvenliği Parkı ile temaslarda bulundu. Heyet ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Stockholm Büyükelçiliğini ziyaret ederek iki ülke arasında çalışma hayatına ilişkin iş birliği imkanlarını değerlendirdi.
Önleyici güvenlik uygulamaları ve veri temelli denetim öne çıktı
Ziyarette, çalışma mevzuatına uyumun; önleyici güvenlik kültürü, teknoloji, araştırma ve veriyle desteklenen denetim mekanizmaları ile sosyal diyalog ekseninde nasıl geliştirildiği; platform çalışması, kısa süreli veya uzaktan çalışma gibi standart dışı istihdamın ve dijitalleşmenin iş teftişine etkileri ele alındı. Ücretlerin ödenmesi, izinlerin kullandırılması ve fazla mesai gibi idari konularda sendikaların etkin rolü vurgulanırken, bu konuların çoğunlukla toplu sözleşmelerle düzenlendiği ve müfettiş müdahalesine genellikle gerek duyulmadığı ifade edildi.
Ayrıca, en az beş işçi çalıştıran işyerlerinde bulunması zorunlu olan, sendika tarafından yetkilendirilen ve işi durdurma yetkisine sahip işyeri güvenlik temsilcilerinin, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasındaki kritik rolü öne çıktı.
Görüşmelerde, kanıta dayalı politika üretimi ve yeni risklerin (psikososyal riskler, ergonomi, kimyasal/biyolojik tehlikeler ve iklim değişikliğine bağlı İSG riskleri) izlenmesine yönelik güncel araştırmalar hakkında bilgi de paylaşıldı.
Sosyal Taraflarların etkili rolü
İsveç İşçi Sendikaları Konfederasyonu ve İsveç Profesyonel Çalışanlar Konfederasyonu ile yapılan görüşmelerde yüksek sendikalaşma oranı, toplu sözleşmelerin işyeri uyumundaki rolü ve beyaz yaka çalışanlara yönelik psikososyal riskler ele alındı. Sağlıklı Çalışma Yaşamı Girişimi toplantısında belediye hizmetlerinde sosyal tarafların ortak önleyici girişimleri incelendi. İsveç İş Dünyası Konfederasyonu ile görüşmede ise işveren tarafının uyum, verimlilik ve adil rekabet yaklaşımları tartışıldı, işçi ve işveren örgütlerinin ortak İSG girişimlerinin katkıları ile ulusal düzeyde politika süreçlerine katılım mekanizmaları da masaya yatırıldı.
Sahada uygulamalı öğrenme: Güvenlik Parkı
Çalışma ziyareti ile katılımcılara, yüksekte çalışma, kapalı alanda çalışma, makine güvenliği ve olay simülasyonları gibi uygulamalı İSG araçları üzerinden bilgi ve uygulamayı bir araya getiren ve işveren örgütleri tarafından finanse edilen bir merkezi deneyimleme fırsatı da sunuldu.
İşyeri uyumunda önleyici kültür ve çok paydaşlı işbirliği
Ziyarette, yüksek toplu sözleşme ve sendikalaşma oranları ile işçi ve işveren örgütlerinin aktif rolünü vurgulandı; işyeri güvenlik temsilcisi uygulaması ve sosyal diyalog aracılığıyla önleyici güvenlik kültürünün yaygınlaştırılmasının önemine dair somut çıkarımlar sunuldu. Kazanımların, “İş Teftiş Rehberlik ve Sosyal Diyalog Yoluyla İşyeri Uyumunun Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında Türkiye’de işyeri uyumunun güçlendirilmesine katkı sunması bekleniyor.