Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu, sosyal adalet ile ilgili eksiklikleri acilen ele almaya ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve İnsana Yakışır İş Gündeminin uygulanmasını hızlandırmaya yönelik kolektif çabaları yoğunlaştırmayı amaçlayan çığır açıcı bir girişimdir.
Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu’nun amacı, küresel dayanışmayı artırmak, politika tutarlılığını sağlamak ve çok çeşitli paydaşların eylemlerini birbiriyle uyumlu kılmak suretiyle güçlü, sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınmayı teşvik etmektir.
Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu neden gerekli?
Biri bitmeden diğeri başlayan krizler ve uzun vadeli yapısal ekonomik dönüşümlerin hız kazanması nedeniyle, sosyal adalet ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşılması giderek zorlaşmaktadır.
Sosyal adalet, toplumların ve ekonomilerin daha iyi işlemesini sağlar; yoksulluğu, eşitsizlikleri ve sosyal gerilimleri azaltır; ve refahın paylaşılmasında, barış için istikrarın sağlanmasında ve sosyo-ekonomik kalkınmanın daha kapsayıcı ve sürdürülebilir hale getirilmesinde önemli bir rol oynar. ILO’nun anayasal görevinin temelinde yer alan sosyal adalet arayışının, çalışma yaşamının ötesine geçtiği ve sosyal adaletin sağlanabilmesi için çok taraflı sistemin bu sürece bir bütün olarak katılması gerektiği açıktır.
Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu’nun Kökenleri
Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu, ILO Genel Direktörü Houngbo tarafından başlatılan bir girişimidir ve ILO'nun üçlü yapı ortaklarıyla yakın istişare içinde şekillendirilip geliştirilmiş ve Kasım 2023’te ILO Yönetim Kurulu tarafından onaylanmıştır. Koalisyonun kurulması, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri de dahil olmak üzere çok sayıda devlet ve hükümet başkanı, bakan ve diğer küresel liderler tarafından memnuniyetle karşılanmıştır.
Koalisyon üyeliği
Koalisyon, sosyal adaleti artırmaya ve ortak hedeflere ulaşmak için işbirliğine dayalı çabalarda bulunmayı taahhüt eden devletlere, işveren ve işçi örgütlerine, uluslararası ve bölgesel örgütlere, finans kurumlarına ve kalkınma bankalarına, işletmelere, uluslararası sivil toplum kuruluşlarına ve akademik kurumların üyeliğine açıktır.
Koalisyonun ortağı olmak demek, çok taraflı işbirliği de dahil olmak üzere çeşitli yollarla küresel, bölgesel ve/veya ulusal düzeylerde sosyal adaletin artırılmasına ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşılmasına katkıda bulunma taahhüdünde bulunmak demektir. Ortaklık aynı zamanda şu taahhütleri de içermektedir:
Sosyal adaleti savunmak ve çalışma yaşamında temel ilkeler ve haklar da dahil olmak üzere Birleşmiş Milletler ve ILO'nun ilke ve değerlerine uygun hareket etmek;
Bağımsız olarak veya diğer aktörlerle işbirliği içinde, sosyal adaleti önemli ölçüde artırmayı amaçlayan bir veya daha fazla eylem veya girişim tasarlamak.
Bu taahhütlerin niteliği ve kapsamı, ortakların kapasitelerine ve önceliklerine göre değişebilir. Ortaklar ayrıca gönüllü olarak kendi deneyimlerini belgelemeye ve başkalarıyla bilgi paylaşmaya teşvik edilecektir.
Sosyal adalet için gönüllülük esaslı bir koalisyon
Koalisyona katılım için herhangi bir üyelik ücreti talep edilmeyecektir. Bununla birlikte, Foruma ve Koordinasyon Grubu toplantılarına katılmak için yapılan seyahat masrafları ve diğer ilgili masraflar da dahil olmak üzere Koalisyon toplantılarına katılımla ilgili tüm masraflar katılımcılar tarafından karşılanacaktır.
Devletler, işveren ve işçi örgütleri, uluslararası ve bölgesel örgütler, finans kurumları ve kalkınma bankaları, işletmeler, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve akademik kurumlara yönelik gönüllülük esaslı bir platform olan Komisyon, sosyal adaleti artırmayı ve ortak hedeflere ulaşmaya yönelik işbirliğine dayalı çabalarda bulunmayı taahhüt etmektedir.
Koalisyon, sosyal adalet ile ilgili sorunları kapsamlı ve tutarlı bir şekilde ele alarak her bir katılımcının benzersiz güçlü yönlerini daha da kuvvetlendirmek için ortaklar arasındaki işbirliğinden yararlanmaktadır. Böylelikle Koalisyon, siyasi taahhütlerin artırılmasına ve ulusal önceliklerin desteklenmesine yönelik somut eylemlerin teşvik edilmesine yönelik bir platform görevi görmektedir.
Sosyal adaleti artırmaya yönelik, işbirliğine dayalı bir alan
Koalisyon, ortakların bireysel ve kolektif eylemleri şekillendirmek için güçlerini birleştirdiği, sosyal adalet ve insana yakışır iş konularına odaklı, kimseyi geride bırakmamayı ve ulusal öncelikleri destekleyerek 2030 Gündeminin uygulanmasını hızlandırmayı amaçlayan bir işbirliği alanı sunacaktır.
İşbirliğine dayalı yaklaşım, her bir ortağın güçlü yönlerinin ve uzmanlığının gerçek bir değişim yaratacak şekilde en üst düzeye çıkarılmasını sağlayacaktır. Böylelikle, belirlenen ihtiyaçların ele alınmasında ortakların eylemlerinin etkisini ve uygunluğunu artıracak; ve bireysel olarak elde edilmesi mümkün olmayan sonuçların elde edilmesine vesile olacaktır.
Sosyal adalet için küresel savunuculuk
Koalisyon, uluslararası, bölgesel ve ulusal siyasi tartışmalara sosyal adalet boyutunu dahil etmeye yönelik savunuculuk çabalarının artmasını sağlayacaktır.
Bilgi ve deneyimlerin paylaşıldığı bir platform
Koalisyon, analiz sonuçlarının ve verilerin izlendiği ve toplandığı (ayrıca bunları kullanarak sosyal adaletin dünyadaki durumu hakkında belirli aralıklarla rapor yayınlayan); ve sosyal adalet ve insana yakışır iş konusunda politika tutarlılığını teşvik etmek için iyi uygulama örneklerinin saklandığı web tabanlı bir platform aracılığıyla çok taraflı bilgi paylaşımına olanak sağlayan bir platform görevi görecektir.
Acil eylem alanları
Koalisyonun tematik gelişimi, ortakları tarafından müştereken belirlenen ortak öncelik ve fırsatlar üzerine inşa edilecektir:
Eşitsizliğin, ayrımcılığın ve dışlamanın ele alınması.
Çalışma haklarının insan hakları bağlamında hayata geçirilmesi, insan onurunun korunmasının sağlanması ve temel ihtiyaçların karşılanması.
Üretken ve özgürce seçilen istihdam olanaklarına ve sürdürülebilir işletmelere erişimin artırılması ve ilgili kapasitelerin geliştirilmesi.
Koruma sağlanması ve dayanıklılık becerisi kazandırılması.
Adil geçişlerin ve sürdürülebilir kalkınma, ticaret ve yatırımın sosyal boyutunun güçlendirilmesi.
Sosyal diyalog kurumlarının güçlendirilmesi.
ILO, üçlü yapı ortaklarından ve diğer ortaklardan aldığı somut geri bildirimlere dayanarak, Koalisyonun başlangıç aşamasındaki tematik gelişimini desteklemek için bir dizi önceliği hedefe koyacaktır.
İstihdam yaratma ve evrensel sosyal koruma: Adil Geçiş için Küresel İstihdam ve Sosyal Koruma Hızlandırıcısı; ve tam ve üretken istihdamı ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi desteklemeyi amaçlayan, sürdürülebilir girişimlere ve beceri geliştirme yatırımlarına yönelik yetkinleştirici ortamı güçlendirme çabaları bu kapsamdadır. Küresel Hızlandırıcı, Koalisyon ortaklarının katılımı açısından özellikle önemli bir fırsat teşkil etmektedir; zira çok sayıda aktör bu bağlamda güçlerini birleştirmeyi kabul etmiştir.
Eşitsizliklerin azaltılması: Uluslararası çalışma standartlarının uygulanmasında ilerleme kaydedilmesine yönelik ulusal çabaları desteklemek amacıyla kalkınma işbirliğini güçlendirmek; genç işsizliğini ele almak; kayıt dışı ekonomiden kayıtlı ekonomiye geçişi sağlamak; ayrımcılık yapmama, toplumsal cinsiyet eşitliği, çeşitlilik ve kapsayıcılık konusunda ilerleme kaydetmek; özellikle eğitim, beceri geliştirme ve yaşam boyu öğrenme fırsatlarına erişimi sağlamak; adil işgücü göçünü teşvik etmek; ve iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak ve ücretler de dahil olmak üzere çalışma koşullarının diğer yönlerini gözetmek suretiyle gerçekleştirilen çalışmalar bu kapsamdadır. Bunlara ek olarak, tam ve üretken istihdamı ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi destekleyecek sürdürülebilir işletmeler için elverişli bir ortam oluşturulması da aynı amaca hizmet etmektedir.
Sosyal adalet ve insana yakışır iş konularının diğer çok taraflı kuruluşların öncelikleri arasında yer almasının sağlanması: Çalışma Yaşamı Zirvesi'nde ve başka ortamlarda diğer kurumlarla yapılan görüşmelere dayanarak, bu konuda ilerleme kaydedilmesi için yararlanılabilecek fırsatlar arasında, gelişmekte olan ülkelerde kritik sosyal harcamalar için mali destek sağlanması; tedarik zincirlerinde ve uluslararası ticarette insana yakışır iş olanaklarının sağlanması; uluslararası borç verme bağlamında adil geçiş planlaması; ve iklim değişikliğinin etkilerini azaltmaya ve iklim değişikliği adaptasyonuna ilişkin diğer yardımlar yer almaktadır. Bu alanlar, başta uluslararası finans kuruluşları ve kalkınma bankaları olmak üzere diğer çok taraflı kuruluşların uyum ve işbirliğini artırmaya istekli olduklarını ifade ettikleri alanlardır.
Sosyal diyaloğun teşvik edilmesi: ILO bünyesindeki kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilen sosyal diyalog çalışmaları; Birleşmiş Milletler bünyesinde normatif bir çerçeveye sahip olan ILO'nun üçlü yapısının ve sosyal diyaloğun rolünün ve katma değerinin artırılması; ve diğer çok taraflı politika geliştirme ve koordinasyon süreçlerinde sosyal diyaloğun teşvik edilmesi bu kapsamdadır. Bu bağlamdaki önemli fırsatlar arasında Birleşmiş Milletler ülke ekiplerinin Sürdürülebilir Kalkınma İşbirliği Çerçeveleri, diğer ilgili koordinasyon süreçleri, ve İnsana Yakışır İş Ülke Programları yer almaktadır.
Yönetişim düzenlemeleri ve Sekreterya
Koalisyonun faaliyetlerine katılım, özellikle de operasyonel düzeyde katılım, bu faaliyetlerde yer alan ortaklar tarafından kabul edilen kural ve uygulamalara tabi olacaktır. Koalisyon, programlı faaliyetlerin yönetişim veya karar alma süreçlerine ilave bir süreç veya ek raporlama yükümlülükleri getirmeyecektir.
Forum
Yıllık olarak planlanan Forum, Koalisyon ortaklarının tematik konuları tartışmaları, sosyal adaleti artırmaya yönelik iyi uygulama örneklerini ve girişimleri paylaşmaları ve kolaylıkla bilgi alışverişinde bulunabilmeleri için esnek bir alan sunan bir etkinliktir.
Koordinasyon Grubu
Koalisyonun stratejik gündemini ileriye taşımayı; Koalisyonun hedeflerini ve sosyal adalet gündemini bireysel olarak veya ortaklaşa bir şekilde desteklemeyi; ve planlama ve hazırlık çalışmaları da dahil olmak üzere Koalisyonun işleyişini ve operasyonlarını organize etmek ve bunlara katılmak için birlikte çalışmayı taahhüt eden ortaklardan oluşan küçük bir gruptur.
Sekreterya
Koalisyonun Sekretaryası ILO bünyesinde yer almakta olup Koalisyonun faaliyetlerini desteklemekte ve iyi uygulama örneklerinden oluşan veri havuzunu koordine etmektedir.
