Fındık hasadında çocuk işçiliğiyle mücadelede 13 yıllık birikim geleceğe taşınıyor
ILO ve CAOBISCO’nun, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş birliğinde 13 yıldır sürdürdüğü kamu-özel sektör ortaklığı kapsamında; sosyal taraflar, ilgili kamu kurumları ve fındık sektörünün temsilcileri Ordu ve Giresun’da bir araya gelerek çocuk işçiliğiyle mücadelede elde edilen kazanımların 2026 sonrasında nasıl sürdürülebileceğini ele aldı.
2 Eylül 2026
ORDU/GİRESUN (ILO Haber) – Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), mevsimlik fındık tarımında çocuk işçiliğinin önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların sürdürülebilirliğini ele almak üzere kamu kurumları, işçi ve işveren örgütleri, Avrupa Çikolata, Bisküvi ve Şekerleme Sanayileri Birliği (CAOBISCO) ile fındık sektöründe faaliyet gösteren şirketleri 19–20 Ağustos 2026 tarihlerinde Ordu ve Giresun’da bir araya getirdi.
2026 Çok Paydaşlı Saha Ziyaretinde; projenin Çıkış Stratejisine ilişkin nihai istişare toplantısı, Ordu'daki doğrudan müdahale faaliyetlerine yapılan saha ziyareti ve Giresun'daki Karadeniz İhracatçı Birlikleri'nde gerçekleştirilen ILO-CAOBISCO Fındık Tedarikçileri Yuvarlak Masa Toplantısı olmak üzere birbirleriyle bağlantılı üç etkinlik aracılığıyla politika, saha uygulamaları ve tedarik zinciri düzeyindeki çalışmalar bir araya getirildi.
ILO Türkiye Ofisi ve CAOBISCO, 2013 yılından bu yana kamu-özel sektör ortaklığı yoluyla mevsimlik fındık hasadında çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinin ortadan kaldırılmasına katkı sunmak üzere çalışmalarını sürdürüyor. ILO projeyi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) ile yakın iş birliği içinde; işçi ve işveren örgütleri, diğer kamu kurumları ve yerel paydaşlarla birlikte yürütüyor.
Projenin mevcut aşamasının Aralık 2026’da sona erecek olmasıyla birlikte katılımcılar, “13 yıllık deneyim, kapasite ve iş birikimi, ulusal ve yerel sahiplenmenin güçlendirilmesi yoluyla geleceğe nasıl taşınabilir?” sorusuna odaklandı.
Paydaşlar sürdürülebilirlik ve çıkış stratejisini ele aldı
Program 19 Ağustos’ta Ordu’da projenin Çıkış Stratejisi İstişare Toplantısı ile başladı. Toplantıya ÇSGB, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve diğer ilgili bakanlıklar dahil olmak üzere merkezi kamu kurumlarının temsilcileri; TİSK, TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ başta olmak üzere işçi ve işveren örgütleri ile fındık üretiminin yoğun olduğu illerdeki çocuk işçiliği birimleri dahil olmak üzere il düzeyindeki paydaşlar katıldı.
Çalıştayda paydaşlar kaydedilen ilerlemeyi değerlendirdi ve üç temel alanda önerilen çıkış düzenlemelerini ele aldı: politika ve kurumsal koordinasyon; çocukların tespiti, yönlendirilmesi ve izlenmesi; farkındalık artırma ve toplum katılımı.
Paydaşlar her bir alan için dört olası yaklaşımı değerlendirdi: müdahalelerin ulusal yapılar içinde kurumsallaştırılması; devam ettirilmesi veya yaygınlaştırılması; edinilen deneyimler doğrultusunda güçlendirilmesi veya uyarlanması; hedeflerine ulaşılan ya da işlevleri mevcut sistemlere entegre edilen müdahalelerin aşamalı olarak sonlandırılması.
ILO Türkiye Ofisi Direktörü Yasser Hassan “Bir projenin sona ermesi, ILO’nun desteğinin sona ermesi anlamına gelmiyor. ILO–CAOBISCO ortaklığında geçen 13 yılın ardından birlikte geliştirdiğimiz kapasite, koordinasyon mekanizmaları ve farkındalık, çalışmaların sürdürülebilirliği için güçlü bir temel oluşturuyor. Bu kazanımlar projenin ömrünün ötesine geçecek ve çocuk işçiliğinin önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik ulusal çalışmalara katkı sunmaya devam edebilecek,” dedi.
Hassan, “Çıkış ile sürdürülebilirlik arasındaki ayrımı doğru yapmak önemli. Çıkış stratejisi, projenin doğrudan desteğini sorumlu bir şekilde nasıl aşamalı olarak sonlandıracağımızla ilgili. Sürdürülebilirlik ise ulusal sahiplenme, kurumsallaşmış süreç ve yapılar, yeterli planlama ve paydaşların aktif katılımı yoluyla yaratılan etkinin zaman içinde devam etmesini sağlamak anlamına geliyor. Şimdi odağımız, bu ortaklığın kazanımlarını ulusal sistemlere yerleştirmek ve bundan sonraki döneme bakmak. ILO, politika geliştirme, uygulama, izleme ve takip alanlarında teknik destek de dahil olmak üzere üçlü yapısını oluşturan ortaklarının yanında olmaya devam edecek,” diye konuştu.
Bakanlığın Türkiye’nin çocuk işçiliğiyle mücadele çalışmalarındaki merkezi kurumsal rolüne dikkat çeken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı Suat Dede, proje süresince geliştirilen kurumsal yapıların ve koordinasyon mekanizmalarının sürdürülebilirliğinin önemini vurguladı.
Dede, “Bu proje, kamu-özel sektör ortaklığının güçlü bir örneği. 2013’ten bu yana geçen 13 yılda çocuk işçiliğiyle mücadelede önemli kazanımlar elde ettik. Proje, ulusal politika ve programların geliştirilmesine katkı sağlarken, kamu kurumları, merkez ve taşra teşkilatları ile yerel paydaşlar arasındaki koordinasyonun güçlenmesine de önemli katkılar sundu. Şimdi önümüzdeki dönemde bu kazanımları nasıl sürdüreceğimizi ve değişen ihtiyaçlara nasıl yanıt vereceğimizi birlikte değerlendirmemiz gerekiyor. Çünkü çocuk işçiliğiyle mücadele hepimizin ortak sorumluluğudur.” diye konuştu.
Görüşmelerde, proje kapsamında geliştirilen bilgi, deneyim ve mekanizmaların ilgili kurumların çalışmalarına nasıl daha fazla entegre edilebileceği ve mevcut proje döneminin ötesine nasıl taşınabileceği ele alındı.
Politika tartışmalarından saha uygulamalarına
Çalıştayın ardından katılımcılar, fındık hasadı döneminde proje desteğiyle yürütülen faaliyetleri yerinde incelemek üzere Ordu Saraycık Mevsimlik Tarım İşçileri Geçici Yerleşim Alanını (METİP) ziyaret etti.
Katılımcılar, çocuk işçiliği riski altında olduğu tespit edilerek METİP’e yönlendirilen çocuklara hasat dönemi boyunca nasıl güvenli bir ortam sağlandığını ve sunulan sosyal ve eğitsel hizmetleri yerinde gözlemledi. Bu hizmetler arasında okul öncesi eğitimin yanı sıra Türkçe, matematik, fen bilimleri, hijyen, sanat, müzik ve beden eğitimi etkinlikleri ile ILO’nun sanat temelli SCREAM uygulaması kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar yer alıyor.
Fındık tedarik zinciriyle iş birliği
Programın ikinci gününde, Karadeniz İhracatçı Birlikleri (KİB) Giresun’daki merkezinde ILO–CAOBISCO Fındık Tedarikçileri Yuvarlak Masa Toplantısı’na ev sahipliği yaptı. Toplantı; ILO, ÇSGB ve CAOBISCO temsilcileri ile fındık üretimi ve ihracatı alanında faaliyet gösteren şirketleri bir araya getirdi.
Yuvarlak masa toplantısında, fındık tedarik zincirlerinde çocuk işçiliğinin önlenmesi ve insana yakışır işle ilgili diğer risklerin ele alınmasında özel sektörün rolü ile kamu, işçi ve işveren kuruluşları ve işletmelerin üstlenebileceği roller konusunda görüş alışverişinde bulunuldu.
Katılımcılar ayrıca şirket düzeyindeki önleme ve insan hakları durum tespiti çalışmalarının kamu sistemleri, tedarik zinciri genelindeki ortak girişimler ve sahadaki mekanizmalarla nasıl daha güçlü şekilde ilişkilendirilebileceğini ele aldı.
CAOBISCO Genel Sekreteri Marco Baldoli, “2013 yılından bu yana bu ortaklık, bir pilot girişimden binlerce çocuğa ulaşan ve ulusal ve yerel düzeyde sistemlerin güçlendirilmesine katkı sağlayan bir çalışmaya dönüştü. CAOBISCO açısından ortak taahhüdümüz başından beri açıktı: riskleri tespit ederek ve bunları birlikte ele alarak tedarik zincirinde çocuk işçiliğini önlemek,” dedi.
Baldoli, “Mevcut proje aşamasının ötesine bakarken, insan hakları durum tespiti çalışmalarının, özel sektör katılımının ve ulusal ve yerel paydaşlarla iş birliğinin devam etmesi, birlikte elde ettiğimiz ilerlemenin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyacak,” diye ekledi.
Görüşmeler ortak bir mesajın altını çizdi: Çocuk işçiliği riskleri, şirketlerin veya projelerin tek başına yürüteceği çalışmalarla ortadan kaldırılamaz. Kalıcı ilerleme; kamu, işçi ve işveren kuruluşları, özel sektör ve yerel paydaşların koordineli hareket etmesini gerektiriyor.
İki günlük program, ILO’nun Türkiye’de mevsimlik tarımda çocuk işçiliğiyle mücadelede benimsediği kapsamlı yaklaşımı ortaya koydu. Bu yaklaşım; politika desteği ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesini doğrudan müdahaleler ve farkındalık artırma çalışmalarının yanı sıra kamu kurumları, işçi ve işveren kuruluşları, özel sektör ve yerel paydaşlarla iş birliğiyle bir araya getiriyor.
“Türkiye’deki Mevsimlik Fındık Tarımında En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesine Yönelik Kapsamlı Model” projesinin mevcut fazı 2024–2026 dönemini kapsıyor. Proje, ILO tarafından CAOBISCO ile yürütülen kamu-özel sektör ortaklığı kapsamında ve ÇSGB, sosyal taraflar, kamu kurumları ve yerel paydaşlarla yakın iş birliği içinde uygulanıyor.
İlgili projeler
Türkiye’deki Mevsimlik Fındık Tarımında En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesine Yönelik Kapsamlı Model Projesi