Çocuk İşçiliği ile Mücadele Programı

Dünyada Çocuk İşçiliği

ILO ve UNICEF tarafından 11 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan yeni tahminlere göre, 2024 yılında yaklaşık 138 milyon çocuk işçi bulunuyor. Bunların yaklaşık 54 milyonu, sağlıklarını, güvenliklerini veya gelişimlerini tehlikeye atabilecek tehlikeli işlerde çalışıyor.

En son veriler, 2020’den bu yana 22 milyondan fazla çocuğun çocuk işçiliğinden el çektirildiğini gösteriyor; bu da 2016-2020 arasında yaşanan endişe verici artışın tersine döndüğünü ortaya koyuyor. Ancak olumlu eğilime rağmen, dünya 2025 yılına kadar çocuk işçiliğini ortadan kaldırma hedefine ulaşamadı.

Verilere göre, tarım sektörü, çocuk işçiliğinde hâlâ en büyük paya sahip ve tüm çocuk işçiliğinin %61’ini oluşturuyor. Bunu, hizmet sektörü (%27), ev içi işler ve pazarda satış gibi, ve sanayi (%13), maden ve imalat dahil, takip ediyor.

Asya ve Pasifik, 2020’den bu yana çocuk işçiliği oranında en büyük düşüşü gerçekleştirdi: 49 milyondan 28 milyona yani %5,6’dan %3,1’e düştü. Latin Amerika ve Karayipler ise çocuk işçiliği oranında %8’lik bir göreli düşüş ve toplam sayılarda %11’lik bir azalma sağladı.

Sahra Altı Afrika, hala çocuk işçiliğinin en yoğun olduğu bölge. Bölgede yaklaşık 87 milyon çocuk, yani tüm çocuk işçiliği vakalarının üçte ikisine yakını bulunuyor. Oran %23,9’dan %21,5’e gerilese de, nüfus artışı nedeniyle toplam sayı sabit kaldı.

Rapora göre, erkek çocuklar her yaşta kız çocuklara kıyasla çocuk işçiliğinde daha fazla yer alıyor; ancak haftada 21 saatten fazla ücretsiz ev işi de hesaba katıldığında, toplumsal cinsiyet farkı tersine dönüyor.

2000 yılından bu yana, çocuk işçiliği neredeyse yarı yarıya azalarak 246 milyondan 138 milyona düştü. Ancak mevcut ilerleme hızı çok yavaş ve 2025’te küresel olarak çocuk işçiliğini ortadan kaldırma hedefinin gerisinde. Bu hedefe önümüzdeki beş yıl içinde ulaşmak için ilerleme hızının 11 kat artması gerekiyor.

Kaynak: Çocuk İşçiliği: 2024 Küresel Tahminleri, Eğitimler ve Önümüzdeki Yol başlıklı rapor

Türkiye’de Çocuk İşçiliği

TÜİK tarafından 2019 yılının IV. çeyreğinde (Ekim-Kasım-Aralık) Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte 5-17 yaş grubundaki çocuklara uygulanan"Çocuk İşgücü Araştırması" sonuçlarına göre Türkiye’de bir ekonomik faaliyette çalışan 5-17 yaş grubundaki çocuk sayısı 720 bin kişi olup çalışan çocuklar arasında 5 yaşında çocuk bulunmamaktadır. 5-17 yaş grubunda çalışan çocukların aynı yaş grubundaki çocuklar içinde payı ise %4,4’tür.

Çalışan çocukların %79,7'sini 15-17 yaş grubundakiler oluştururken, %15,9'unu 12-14 yaş grubundakiler, %4,4'ünü ise 5-11 yaş grubundaki çocuklar oluşturmaktadır. Cinsiyete göre incelendiğinde, çalışan çocukların %70,6'sını erkek çocukların, %29,4'ünü ise kız çocukların oluşturduğu görülmektedir.

Çalışan çocukların %65,7'si bir eğitime devam ederken, bu oran erkeklerde %65,6, kızlarda %66,1 olarak tespit edilmiştir. Çalışan çocukların çalışma nedenlerinde ilk sırayı %35,9 ile "hanehalkının ekonomik faaliyetine yardımcı olmak", alırken bunu, %34,4 ile "iş öğrenmek, meslek sahibi olmak" %23,2 ile "hanehalkı gelirine katkıda bulunmak" izlemiş, çocukların %6,4'ü ise "kendi ihtiyaçlarını karşılamak" amacıyla çalıştıklarını ifade etmişlerdir.

Çalışan çocukların %30,8'i tarım, %23,7'si sanayi %45,5'i ise hizmet sektöründe yer almaktadır. Yaş grubuna göre incelendiğinde; 5-14 yaş grubunda çalışan çocukların %64’ü tarım sektöründe 15-17 yaş grubunda çalışan çocukların ise %51’i hizmet sektöründe yer almaktadır.

Çalışan çocukların %66,0'ı düzenli işyerinde, %30,4'ü tarla-bahçede, %3,0'ı seyyar sabit olmayan işyeri veya pazar yerinde, %0,5'i ise evde çalışmaktadır.

Yaş grubu 15-17 olan çocuklarda işgücüne katılma oranı %16,2 oldu

Hanehalkı İşgücü Araştırması 2020 yılı sonuçlarına göre ise; 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı %16,2 oldu. İşgücüne katılma oranı cinsiyete göre incelendiğinde; bu oranın erkek çocuklar için %23,4 kız çocuklar için %8,6 olduğu görüldü.

Kaynak: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2020-37228

Yayınlar

Türkiye’de çıraklığın mevcut durumu: İlgili ILO araçlarına dair bir inceleme

Broşürler

ILO’nun Türkiye’de Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Programı (2021-2025)

Projeler

Devam eden projeler

Mevsimlik Tarımda Fındık Hasadında Çocuk Işçiliğinin En Kötü Biçimlerinin Sona Erdirilmesi

Mevsimlik Tarımda Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi

Türkiye’deki Mevsimlik Fındık Tarımında En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesine Yönelik Kapsamlı Model Projesi