Crisis leidde in veel landen tot betere ouderschapsbescherming
Uit een rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) blijkt dat de economische crisis een verrassend positief neveneffect heeft gehad op de situatie van gezinnen.
13 mei 2014
BRUSSEL ( IAO nieuws) - Tegen de verwachtingen in heeft de wereldwijde economische crisis in een aantal landen een positieve impact gehad op gezinnen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de IAO over ouderschap op de werkvloer.
Het rapport stelt dat de crisis, die in 2008 uitbrak, niet alleen bezuinigingen met zich meebracht, maar ook positieve veranderingen zoals een meer gezinsvriendelijk beleid.
In het kader van besparingen verminderden sommige landen, zoals Estland en Litouwen, de duur van moederschaps- en vaderschapsverlof, of schroefden de uitkeringen (soms tijdelijk) terug. Andere landen, zoals Griekenland, Letland of Roemenië, verlaagden het minimumloon of zwakten het systeem van collectieve loononderhandelingen af als gevolg van nieuwe wetten die er kwamen onder de besparingen. Dat resulteerde in de uitholling van moederschapsuitkeringen.
Het rapport stelt daarnaast ook vast dat discriminatie ten aanzien van moeders blijft bestaan over de hele wereld, en in verschillende gevallen verergerd werd door de economische crisis.
In Kroatië, Italië en Portugal waren er meldingen van het gebruik van “blanco ontslagdocumenten”, ongedateerde ontslagbrieven die werknemers verplicht moeten ondertekenen bij hun aanwerving en die vervolgens gebruikt worden om hen te ontslaan als ze zwanger worden of te maken krijgen met een langdurig ziek familielid of andere familiale verplichtingen. In Spanje werd de crisis aangehaald in gevallen van ontslag en/of intimidatie van aanstaande of kersverse moeders.
Vele landen verbeterden de ondersteuning aan gezinnen tijdens de crisis echter. Zo is er betere toegang tot opvang, zorg en onderwijs aan jonge kinderen, zijn er belastingkredieten voor gezinnen, en langere en meer uitgebreide systemen van zwangerschaps-en ouderschapsverlof met hogere uitkeringen in landen als Australië, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, Polen en Slowakije.
China verlengde het zwangerschapsverlof van 90 tot 98 dagen in 2011. Chili breidde het postnatale ouderschapsverlof voor vrouwen uit van van 18 tot 30 weken. In El Salvador verhoogde de regering de inkomenscompensatie van 75 naar 100 procent tijdens de 12 weken zwangerschapsverlof voor werkende moeders die ingeschreven zijn bij het Salvadoraanse Instituut voor de Sociale Zekerheid.
“Deze maatregelen doorbreken de cyclus waar veel vrouwen met kinderen en hun gezinnen voorheen in terechtkwamen, en waardoor hun leefomstandigheden verslechterden wanneer er kinderen kwamen” zegt Laura Addati, een van de auteurs van het rapport en IAO-expert op het vlak van moederschapsbescherming en werk en gezin.
Het rapport ziet ook positieve ontwikkelingen op het vlak van systemen van vaderschaps- en ouderschapsverlof die bedoeld zijn om het aantal mannen dat er gebruik van maakt te verhogen.
Australië introduceerde betaald vaderschapsverlof van 14 dagen in 2013. In Noorwegen is het vaderschapsquotum uitgebreid van 12 tot 14 weken sinds juli 2013.
In datzelfde jaar introduceerde Singapore vaderschapsverlof van een week, betaald door de overheid en met een vergoeding van 100 procent van het laatste loon, met een relatief hoog plafond. De uitkering wordt echter enkel betaald aan gehuwde vaders met Singaporees burgerschap, waardoor het grote aantal migranten dat in het land werkt wordt uitgesloten.
“Deze regelingen wijzen op de trend naar een grotere betrokkenheid van mannen bij de gezinstaken. Tegelijkertijd tonen ze aan dat economische onrust om creatieve antwoorden vraagt, zowel van gezinnen als van regeringen. Het beter ondersteunen van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt is daar een mooi voorbeeld van”, besluit Addati.
Het rapport stelt dat de crisis, die in 2008 uitbrak, niet alleen bezuinigingen met zich meebracht, maar ook positieve veranderingen zoals een meer gezinsvriendelijk beleid.
Bezuinigingen in crisislanden
In het kader van besparingen verminderden sommige landen, zoals Estland en Litouwen, de duur van moederschaps- en vaderschapsverlof, of schroefden de uitkeringen (soms tijdelijk) terug. Andere landen, zoals Griekenland, Letland of Roemenië, verlaagden het minimumloon of zwakten het systeem van collectieve loononderhandelingen af als gevolg van nieuwe wetten die er kwamen onder de besparingen. Dat resulteerde in de uitholling van moederschapsuitkeringen.
Het rapport stelt daarnaast ook vast dat discriminatie ten aanzien van moeders blijft bestaan over de hele wereld, en in verschillende gevallen verergerd werd door de economische crisis.
In Kroatië, Italië en Portugal waren er meldingen van het gebruik van “blanco ontslagdocumenten”, ongedateerde ontslagbrieven die werknemers verplicht moeten ondertekenen bij hun aanwerving en die vervolgens gebruikt worden om hen te ontslaan als ze zwanger worden of te maken krijgen met een langdurig ziek familielid of andere familiale verplichtingen. In Spanje werd de crisis aangehaald in gevallen van ontslag en/of intimidatie van aanstaande of kersverse moeders.
Positieve gevolgen van de crisis in veel andere landen
Vele landen verbeterden de ondersteuning aan gezinnen tijdens de crisis echter. Zo is er betere toegang tot opvang, zorg en onderwijs aan jonge kinderen, zijn er belastingkredieten voor gezinnen, en langere en meer uitgebreide systemen van zwangerschaps-en ouderschapsverlof met hogere uitkeringen in landen als Australië, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, Polen en Slowakije.
China verlengde het zwangerschapsverlof van 90 tot 98 dagen in 2011. Chili breidde het postnatale ouderschapsverlof voor vrouwen uit van van 18 tot 30 weken. In El Salvador verhoogde de regering de inkomenscompensatie van 75 naar 100 procent tijdens de 12 weken zwangerschapsverlof voor werkende moeders die ingeschreven zijn bij het Salvadoraanse Instituut voor de Sociale Zekerheid.
“Deze maatregelen doorbreken de cyclus waar veel vrouwen met kinderen en hun gezinnen voorheen in terechtkwamen, en waardoor hun leefomstandigheden verslechterden wanneer er kinderen kwamen” zegt Laura Addati, een van de auteurs van het rapport en IAO-expert op het vlak van moederschapsbescherming en werk en gezin.
Positieve ontwikkelingen voor vaders
Het rapport ziet ook positieve ontwikkelingen op het vlak van systemen van vaderschaps- en ouderschapsverlof die bedoeld zijn om het aantal mannen dat er gebruik van maakt te verhogen.
Australië introduceerde betaald vaderschapsverlof van 14 dagen in 2013. In Noorwegen is het vaderschapsquotum uitgebreid van 12 tot 14 weken sinds juli 2013.
In datzelfde jaar introduceerde Singapore vaderschapsverlof van een week, betaald door de overheid en met een vergoeding van 100 procent van het laatste loon, met een relatief hoog plafond. De uitkering wordt echter enkel betaald aan gehuwde vaders met Singaporees burgerschap, waardoor het grote aantal migranten dat in het land werkt wordt uitgesloten.
“Deze regelingen wijzen op de trend naar een grotere betrokkenheid van mannen bij de gezinstaken. Tegelijkertijd tonen ze aan dat economische onrust om creatieve antwoorden vraagt, zowel van gezinnen als van regeringen. Het beter ondersteunen van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt is daar een mooi voorbeeld van”, besluit Addati.