Çağdaş kölelik

Dünyada 50 milyon insan çağdaş köle durumunda

Uluslararası Çalışma Örgütü, Walk Free ve Uluslararası Göç Örgütü’nün tahminlerine göre, zorla çalıştırma ve zorla evlilik son beş yılda önemli ölçüde arttı.

Basın açıklaması | 12 Eylül 2022 Pazartesi

CENEVRE (ILO Haber) — Yayınlanan son Küresel Çağdaş Kölelik Tahminlerine göre, 2021 yılında 50 milyon kişi çağdaş köle durumunda. Bu insanların 28 milyonu zorla çalıştırılıyor, 22 milyon ise zorla evlendirilmiş.

Çağdaş kölelik durumunda olan insan sayısı son 10 yılda önemli ölçüde arttı. 2021 yılının küresel tahminleriyle karşılaştırıldığında, 2021 yılında 10 milyon kişi daha çağdaş köleliğe düştü. Kadınlar ve çocuklar orantısız biçimde kırılgan olmaya devam ediyor.

Çağdaş kölelik dünyada hemen hemen her ülkede yaşanıyor ve etnik, kültürel ve dini tüm grupları kapsıyor. Zorla çalıştırılanların yarıdan fazlası (%52) ve zorla evlendirilenlerin çeyreği, üst-orta ve üst gelirli ülkelerde görülebiliyor.

Zorla çalıştırma

Zorla çalıştırma vakalarının büyük çoğunluğu (%86) özel sektörde görülüyor. Ticari cinsel sömürü dışındaki sektörlerde zorla çalıştırma, tüm zorla çalıştırmanın %63’ünü oluşturuyor. Öte yandan, ticari cinsel sömürü ise tüm zorla çalıştırmanın %23’ünü oluşturuyor. Zorla ticari cinsel sömürüye maruz kalan her beş kişinin yaklaşık dördü kadınlar ve kız çocukları.

Devlet kaynaklı zorla çalıştırma ise, zorla çalıştırılan insanların %14’ünü içeriyor.

Zorla çalıştırılan her 8 insanın 1’i çocuk (toplam 3,3 milyon). Bu çocukların yarıdan fazlası ticari cinsel sömürüde kullanılıyor.

Zorla evlilik

2021 yılında tahmini olarak 22 milyon insan zorla evlilik durumunda yaşıyordu. Bu rakam, 2016 yılındaki küresel tahminlere göre 6,6 milyonluk artışa işaret ediyor.

Özellikle 16 yaş ve altı çocukların maruz kaldığı zorla evliliğe ilişkin gerçek vaka sayısı, muhtemelen halihazır tahminlerden çok daha fazla; ancak verilen rakam dar bir tanıma dayanıyor ve çocuk yaşta evlilikleri içermiyor. Çocuklar, evlenmeye hukuken rıza gösteremeyeceği için, çocuk yaşta evlilikler zorla yapılmış kabul ediliyor.

Zorla evlilik, yerleşik ataerkil tutumlar ve uygulamalara yakından bağlı ve büyük ölçüde bağlama özgü niteliktedir. Zorla evliliklerin büyük çoğunluğu (%85’ten fazlası), aile baskısıyla gerçekleşiyor. Her ne kadar zorla evliliklerin üçte ikisi (%65) Asya-Pasifik bölgesinde yaşansa da, bölge nüfusları dikkate alındığında yaygınlığın en yüksek olduğu bölge, her 1.000 kişiden 4,8’inin zorla evlendirildiği Arap Ülkeleridir.

© Trafficking in Persons Office USA

Özellikle göçmenler zorla çalıştırma karşısında güçsüz ve kırılgan durumda

Yetişkin nüfusta göçmenlerin zorla çalıştırmaya maruz kalma olasılığı göçmen olmayanlara göre üç kat daha fazla. İşgücü göçünün bireyler, haneler, topluluklar ve toplumlar üzerinde büyük çapta olumlu etkisi olmakla birlikte, bu bulgu göçmenlerin, ister düzensiz veya zayıf düzenlenmiş göç, isterse adaletsiz ve ahlak dışı işe alım uygulamaları yoluyla olsun, zorla çalıştırma ve insan ticaretine özellikle maruz kaldığını gösteriyor.

“Çağdaş kölelik durumunda iyileşme kaydedilememesi insanı şok ediyor. İnsan haklarının böylesine temelden ve sürekli ihlal edilmesinin hiçbir haklı gerekçesi olamaz” diyor ILO Genel Direktörü Guy Ryder. “Ne yapılması gerektiğini biliyoruz, yapılabileceğini de biliyoruz. Etkili ulusal politikalar ve düzenlemelerin bulunması zorunlu. Ancak hükümetler bunu yalnız başlarına yapamazlar. Uluslararası standartlar sağlam bir temel sağlıyor, herkesin elini taşın altına koyması gerekiyor. Sendikalar, işveren örgütleri, sivil toplum ve sıradan insanların hepsinin oynayacağı kritik roller var.”

IOM Genel Direktörü António Vitorino şunları söyledi: “Bu rapor, her türlü göçün güvenli, muntazam ve düzenli olmasını sağlamanın acilen gerekli olduğunu gösteriyor. Göçmenlerin zorla çalıştırma ve insan ticareti karşısında kırılganlığını azaltmak, her şeyden önce göçmenlik statüsüne bakılmaksızın tüm göç aşamaları boyunca tüm göçmenlerin -ve olası göçmenlerin- insan hakları ve temel özgürlüklerine saygı gösteren, koruyan ve gerçekleştiren ulusal politika ve hukuk çerçevelerinin varlığına bağlı. Tüm toplum, Küresel Göç Sözleşmesi’nin uygulanması dahil olmak üzere, bu şok edici trendleri tersine çevirmek için hep birlikte çalışmalı.”

Walk Free Kurucu Direktörü Grace Forrest ise şöyle konuştu: “Çağdaş kölelik, sürdürülebilir kalkınmanın antitezidir. 2022 yılında şu halimize bakın, çağdaş kölelik küresel ekonominin direği olmaya devam ediyor. Bu, insanların yarattığı bir sorundur, hem tarihsel kölelik hem de süregiden yapısal eşitsizlikle bağlantılıdır. Birbiri üstüne binen krizler çağında, insan haklarının böylesine ihlal edilmesini son erdirmek için hakini siyasi iradede gerekiyor.”

Çağdaş köleliğin ortadan kaldırılması

Rapor, hep birlikte ve hızla uygulanırsa, çağdaş köleliğin ortadan kaldırılmasında önemli ilerleme kaydedilmesini mümkün kılacak bir dizi eylem tavsiye ediyor: Kanunları ve iş teftişlerini iyileştirmek ve uygulamak; devlet kaynaklı zorla çalıştırmayı ortadan kaldırmak; işletme ve tedarik zincirlerinde zorla çalıştırma ve insan ticareti ile mücadele için daha güçlü önlemler getirmek; yasal evlenme yaşını istisnasız olarak 18’e yükseltmek dahil, yasal korumaları güçlendirmek. Diğer önlemler arasında ise, göçmen işçilerin artan zorla çalıştırma ve insan ticareti riskini ele almak; adil ve ahlaklı işe alımı desteklemek; kadınlar, kız çocukları ve kırılgan bireyler için daha büyük destek sağlamak yer alıyor.

Editörlere notlar

Raporda tanımlandığı biçimiyle çağdaş kölelik, zorla çalıştırma ve zorla evlilik olarak iki temel bileşenden oluşuyor. Her ikisi de bir insanın, tehdit, şiddet, zorlama, aldatma veya yetkinin kötüye kullanılması nedeniyle reddedemeyeceği veya içinden çıkamayacağı sömürü durumlarını kast ediyor. 1930 tarihli ve 29 sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi, “Cebri veya mecburi çalıştırma ifadesi herhangi bir kişinin ceza tehdidi altında ve bu kişinin tam isteği olmadan mecbur edildiği tüm iş veya hizmetleri ifade eder” diyor. Özel ekonomi ise, devletin uyguladığı zorla çalıştırma dışında kalan tüm zorla çalıştırma biçimlerini kapsıyor.