Soru - Cevap

Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimlerine karşı Evrensel Koruma

1999 tarihli ve 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi 2020 yılında 187 üye devletin hepsi tarafından onaylandığında, ILO tarihinde ilk kez bir Uluslararası Çalışma Standardı evrensel onaya ulaşmış oldu. Böylece, tüm çocuklar artık en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliğine karşı korunuyor. Bu tarihi başarı, Birleşmiş Milletler’in 2021 yılını “Dünya’da Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Yılı” ilan etmesiyle aynı dönemde gerçekleşti. Vera Paquete-Perdigao, çocuk işçiliği ve Sözleşme hakkında bazı temel soruları yanıtladı.

Yorum | 23 Aralık 2020 Çarşamba

Çocuk işçiliğinde mevcut durum nedir?

Ülkeler son 20 yılda büyük mesafe kaydetti. Küresel çocuk işçiliği oranları, 2016 yılında 246 milyon çocuktan, 2020 yılında 152 milyon çocuğa geriledi. Ancak bu rakam da hala çok yüksek; ayrıca bu çocukları yarısı, çocuk işçiliğinin en kötü biçimi kabul edilen tehlikeli işlerde çalışıyor. Şimdi de, COVID-19 küresel salgını, son 20 yıldaki ilerlemeyi durdurma hatta tersine çevirme tehlikesi yaratıyor. Bir çocuk nesli bütün olarak risk altında. İşte bu kritik anda, özellikle de “2025 yılına kadar, her türlü çocuk işçiliğine son verme”yi öngören Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) Hedef 8.7’yi başarmak için çabalarımızı ikiye katlamalıyız. Bu krizde çocukları korumak ve aynı zamanda çocukların durumunu kalıcı biçimde iyileştirmek için politika seçimleri önem taşıyor. Ücretsiz eğitime evrensel erişim, çocuk koruma sistemleri, ana-babalar ve çalışan gençler için insana yakışır işler, ilerlemeyi hızlandırma ve gelecekteki krizlere karşı dayanıklılığı artırmanın temel öğeleridir.

182 sayılı Sözleşme’nin evrensel onayı niçin önemli?

Evrensel onay, en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliğinin toplumlarımızda yerinin olmadığına ilişkin küresel mutabakatı gösteriyor. Tüm çocuklar artık bu biçimlerdeki çocuk işçiliğine karşı yasal olarak korunuyor. 182 sayılı Sözleşme, çocuk haklarının korunması bakımından, uluslararası yasal çerçevede mevcut olan kritik bir açığı doldurdu. Elbette sorun bir anda her yerde çözüldü demek değil. Sözleşme’nin her yerde eksiksiz olarak uygulanması gerekiyor.

Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri nelerdir?

En kötü biçimlerdeki çocuk işçiliği, çocukları fiziksel tehlikeye ve/veya etkileri yaşam boyu sürebilecek ağır psikolojik travmaya maruz bırakır. En kötü biçimlerdeki çocuk işçiliği kölelik ve benzeri uygulamalar, çocukların fuhuş ve pornografiye sürüklenmesi, uyuşturucu ticareti gibi yasadışı faaliyetlerde çocukların kullanılması, çocukların sağlık, güvenlik veya ahlakını olumsuz etkileyebilecek tehlikeli işleri içerir.

Sözleşme’nin onaylanması, bir ülkede çocuk işçiliğinin en kötü ve diğer biçimlerinin ortadan kaldırılmasını sağlayacak?

Onay, çocuk işçiliğini ortadan kaldırma eylemini hukukta ve uygulamada harekete geçiriyor. Onaylayan ülkeler, kendi iç hukuk ve politikalarını Sözleşme hükümleriyle uyumlu hale getirmeyi taahhüt ediyorlar. Kız çocuklarına özel olarak odaklanarak, en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliğini önlemek, çocukları işçilikten kurtarmak, gerekli iyileştirme ve bakımı onlara sağlamak için derhal ve takvime bağlanmış önlemler almayı taahhüt ediyorlar. Birçok ülkede bu Sözleşme’nin ve 1973 tarihli ve 138 sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi’nin onaylanmasının ardından, devletin bütününde önlemleri harekete geçiren ulusal çocuk işçiliği eylem planları kabul edildi. Bunun işe yaradığını gösteren somut kanıtlar var. 182 sayılı Sözleşme’nin kabulünden bu yana geçen 20 yılda, çocuk işçiliği yaklaşık %40 azaldı, dünyanın her yerinde çocukları işçiliğe karşı koruyan kanun ve programlar güçlendirildi.

Evrensel onay, 2025 yılına kadar her türlü çocuk işçiliğine son verilmesine nasıl katkıda bulunacak?

SKA Hedef 8.7 ancak ve ancak, ulusal ve uluslararası düzeyde birlikte çalışarak başarılabilecek iddialı bir hedeftir. İttifak 8.7 gibi ortaklıklar, bilgi birikimi, deneyim ve yenilikçi yaklaşımları paylaşmak suretiyle, ülkelerin bu hedefe doğru ilerlemelerine yardımcı oluyor. Birleşmiş Milletler 2021 yılını “Dünya’da Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Yılı” ilan etti. Dünyanın her yerinde çocuk işçiliğiyle mücadele hareketinin güçlendirilmesi ve 182 sayılı Sözleşme’nin evrensel onayıyla verilen taahhütlerin yerine getirilmesi için önemli bir fırsat doğdu. Güney Afrika’da 2022’de yapılacak V. Çocuk İşçiliğinin Sürekli Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Küresel Konferans ise, kaydedilen ilerlemeyi gözden geçirmek, 2025 yılına kadar çocuk işçiliğinden arınmış bir dünya yaratmak için neler yapılması gerektiğini belirlemek ve bunu gerçekleştirme yolunda gerekli tüm kaynakları harekete geçirmek için diğer bir önemli dönüm noktası olacak.