Basın Açıklaması
Çocuk aktörlerin haklarının korunması çabaları gündemde
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve UNICEF, filmlerde, reklamlarda ve popülerliği giderek artan televizyon dizilerinde rol alan binlerce çocuk için insana yakışır çalışma koşulları sağlanmasında sendikaların ve ilgili diğer kuruluşların çabalarını desteklemektedir.
ILO’nun Sanatsal ve Kültürel Etkinliklerde Çalışan Çocuklar Araştırma Projesi, zorlu ve sağlıksız koşullarda uzun saatler çalışan 0-14 yaş grubundan çocuk aktörlerin çalışma koşullarını belirli bir düzene bağlayacak bir yönetmeliğin hazırlanmasını kolaylaştırma amacı taşımaktadır. Kız ve erkek çocukların, dinlenecek, oyun oynayacak yerleri olmayan, kimsenin kendilerine göz kulak olmadığı soğuk setlerde veya dumanlı stüdyolarda 12 saat ve daha uzun süre çalıştırıldıkları bilinmektedir. Ana babalar ise çoğu durumda bu çocukları gelir kaynağı olarak görmekte, bir gün zengin ve ünlü olacaklarını düşlemekte, ancak bu yüzden okullarından, oyun ve dinlenme haklarından yoksun kaldıklarını gözden kaçırmaktadır. Bunun kadar sarsıcı bir başka olgu da, bu tür çalışmanın yol açtığı psikolojik sonuçlardır. Bunların arasında, ille başarılı olacağım kaygısından gelen baskılar, şiddet içeren veya başka açılardan rahatsız edici senaryoların etkileri de yer almaktadır.
Bu hafta Ankara’da gerçekleştirilen bir çalıştayda eğlence endüstrisi temsilcileri iki uluslar arası kuruluş tarafından yürütülen araştırmanın ilk bulgularını tartışmak üzere ilgili kamu kuruluşlarından yetkililerle bir araya geldiler. Araştırma, ilgili ILO Sözleşmelerinin, bu arada özellikle Asgari Yaşla ilgili 138 ve En Kötü Biçimlerdeki Çocuk işçiliğinin Önlenmesi ile ilgili 182 sayılı Sözleşmenin ve Çocuk Haklarına dair Sözleşme’nin hükümlerine atıfta bulunmakta, diğer ülkelerdeki uygulamaları incelemekte ve çocuk aktörlerin çoğunun içinde bulundukları olumsuz koşulları belgelemektedir. Belirtilen bir başka husus da, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmeliklerde tanımlandığı içeriğiyle 14 ve 15 yaşlarındaki çocukların çalışabilecekleri “hafif işler” istisna olmak üzere Türkiye’deki İş Yasası’nın 15 yaşından küçük çocukların çalışmalarına izin vermemesidir. Buna karşılık 14 yaşından küçük olup kültürel ve sanatsal etkinliklerde rol alan çocukların çalışma koşulları herhangi bir düzenlemeye tabi değildir. Sonuçta, Aralık aylına kadar bu alanda somut tavsiyeler geliştirilmesi kararlaştırılmıştır.
‘Çocukların koşulları en zorlusu’
Yeni kurulan Oyuncular Sendikası Genel Sekreteri Şebnem Sönmez “Bu toplantı çok önemliydi” dedikten sonra sözlerini şöyle sürdürüyor: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, sendika ve işveren örgütleri, film sanayi ve sahneleme sektöründen temsilcilerin, ayrıca prodüktörlerin, aktörlerin, drama eğiticilerinin, yönetmenlerin, akademisyenlerin ve hukukçuların toplantıda hazır bulunmaları herkesin bu konuda ne kadar duyarlı olduğunun bir göstergesi. Ancak asıl önemlisi, alınacak nihai sonuç.”
Çocukların sanatsal ve kültürel etkinliklerde çalışma koşullarının düzenlenmesi, sağlanması ve denetlenmesinde en önemli yapı oyuncu sendikasıdır. Sönmez şöyle diyor: Öncelikle sektördeki çalışma koşullarını iyileştirmek üzere yola çıktık. Hepimiz biliyoruz ki, bu koşulları en ağır biçimde yaşayanlar çocuklar.”
Cast Ajansları Derneği Başkan Yardımcısı Müge Ulusoy ise şunları söylüyor: Asıl sorun diziler ve çekimi uzun süren filmler. Cast ajansları olarak çocukları korumaya çalışıyoruz. Ancak bütün ajanslar derneğimiz üyesi değil. Dahası, biz de arada kalıyoruz: çocukların sigortalanmaları ve bir çocuk gelişim uzmanının sette hazır bulunması önemli; ancak, bizler sözleşme hazırlayacak konumda değiliz.”
Çalıştayın diğer katılımcıları, özellikle sektördeki yaygın kayıt dışılık göz önüne alındığında herhangi bir yeni yönetmeliğin yürürlüğe konmasının bunun metni kadar önemli olduğunu vurguladılar, güçlü bir iletişim kurulması ve kamuoyunun eğitilmesi gerekliliğine değindiler.
|
