Dünya Sosyal Koruma Raporu 2017-2019

ILO: Dünyada 4 milyar insan sosyal korumadan yoksun

Yeni ILO raporu, sosyal güvence hakkını herkes için gerçekleştirmek için büyük çaba gerektiğini gösteriyor.

Haberler | 21 Aralık 2017 Perşembe
© Pierre Holtz / UNICEF
CENEVRE (ILO Haber) – Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) en önemli raporu, dünyanın birçok köşesinde sosyal korumanın yaygınlaştırılmasına önemli ilerleme kaydedilmiş olmasına rağmen, sosyal güvence insan hakkının dünya nüfusunun çoğunluğu için henüz gerçekleşmediğini belirtiyor.

Dünya Sosyal Koruma Raporu 2017/19: Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini Gerçekleştirmek için Sosyal Koruma”da sunulan yeni verilere göre, dünya nüfusunun yalnız %45’i en az bir sosyal yardım kapsamında bulunuyor; kalan %55’i oluşturan 4 milyar kişi ise güvenceden yoksundur.

Yeni araştırma ayrıca, dünya nüfusunun yalnız %29’unun kapsamlı sosyal güvenceye sahip olduğunu gösteriyor; bu rakam 2014-2015 dönemindeki %27’ye göre küçük bir artışı temsil ediyor. Öte yandan, kalan %71’i teşkil eden 5,2 milyar insan ise ya güvenceden yoksun, ya da kısmi güvence kapsamındadır.

“Sosyal güvenceden yoksunluk, insanları yaşamları boyunca hastalık, yoksulluk, eşitsizlik ve sosyal dışlamaya açık bırakıyor. Dünya genelinde 4 milyar insanın bu insan hakkından mahrum kalması, ekonomik ve sosyal gelişimin önünde önemli bir engel oluşturuyor. Birçok ülke sosyal koruma sistemlerini güçlendirmede büyük mesafe kat etmiş olsalar da, sosyal koruma hakkının herkes için gerçek olmasını sağlamak için çok büyük çaba gerekli” diyor ILO Genel Direktörü Guy Ryder.


Rapor, özellikle Afrika, Asya ve Arap devletlerinde, herkes için en azından temel sosyal koruma tabanı sağlamak için sosyal güvence kapsamını genişletmek üzere sosyal koruma alanında kamu harcamalarının artırılmasını tavsiye ediyor.

Evrensel sosyal korumanın yoksulluğun ortadan kaldırılması, eşitsizliklerin azaltılması, ekonomik büyüme ve sosyal adaletin artırılmasına ve bunun yanı sıra Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin (SDG’ler) başarılmasına katkıda bulunduğunu vurguluyor ve gelişmekte olan birçok ülkenin evrensel programları nasıl geliştirdiğini gösteriyor. Rapor, kayıt altına alma ve çalışma koşullarını iyileştirmenin bir yolu olarak, kayıtdışı ekonomide yer alan işçilere sosyal korumayı yaygınlaştırma ihtiyacı vurguluyor. “Ancak, kısa vadeli kemer sıkma önlemleri, uzun vadeli kalkınma çabalarını baltalamaya devam ediyor. Mali konsolidasyon düzenlemeleri, büyük ölçüde olumsuz etki yaratıyor ve SKH’lerin başarılmasını tehlikeye atıyor” diyor ILO Sosyal Koruma Bölümü Direktörü Isabel Ortiz.

“Sosyal korumayı yaygınlaştırmak için mali alan en yoksul ülkelerde dahi mevcut. Hükümetler, insana yakışır işler ve sosyal koruma yoluyla SKH’leri ve ulusal kalkınmayı desteklemek için mümkün olan tüm mali seçenekleri araştırmada proaktif olmalı” diye ekliyor.

Ana bulgular

ILO raporu, sosyal korumanın belirli cephelerini mercek altına alıyor; yeni verilere dayanarak aşağıdaki alanlarda küresel ve bölgeler bulguları ortaya koyuyor:

Çocuklar için sosyal koruma:

  •  Rapor, dünyada çocukların yalnız %35’inin sosyal korumaya etkin erişime sahip olduğunu gösteriyor. Çoğu Afrika ve Asya’da olmak üzere, çocukların hemen hemen üçte ikisi, yani 1,3 milyar çocuğun, sosyal güvenceye sahip değil.
  •  Ortalama olarak GSYH’nin yalnız %1,1’i 0-14 yaş arası çocuklar için çocuk ve aile yardımlarına harcanıyor; bu da çocuklara yapılan yatırımın gerekenden çok düşük olduğuna işaret ediyor.
  •  Son on yıllarda düşük ve orta gelirli ülkelerde çocuklar için nakit transferleri artmış bulunuyor. Ancak, kapsam ve yardım düzeyleri genellikle yetersiz kalıyor. Hatta bazı ülkelerde, mali konsolidasyon politikaları sonrasında, çocuklar için sosyal koruma azalmış durumdadır.

Çalışma çağındaki kadın ve erkekler için sosyal koruma

  •  Çalışma çağındaki insanlar için sosyal koruma kapsamı hala sınırlıdır. Yeni doğum yapmış annelerin yalnız %41,1’ine annelik yardımı yapılıyor; 83 milyon yeni anne ise kapsam dışıdır.
  •  Bu alandaki diğer bulgular ise, işsizlerin yalnız %21,8’inin sosyal güvence kapsamında olduğunu; 152 milyon işsizin güvenceye sahip olmadığını gösteriyor.
  •  Yeni ILO verileri aynı zamanda, dünyada ağır engelli insanların yalnız %27,8’inin engelli yardımları alabildiğini gösteriyor.

Yaşlı kadın ve erkekler için sosyal koruma

  •  Araştırmaya göre, dünya genelinde emeklilik yaşını aşmış insanların %68’inin yaşlılık yardımı alıyor; bu durum, birçok orta ve düşük gelirli ülkelerde primsiz ve primli emeklilik sistemlerinin yaygınlaşmasıyla ilişkilidir.
  •  Yaşlılar için emekli aylığı ve diğer yardımları içeren harcamalar, ortalama olarak GSYH’nin %6,9’unu oluşturuyor; ancak bölgeler arasında büyük farklılıklar mevcuttur. Rapor, yardım düzeylerinin genelde düşük olduğunu ve yaşlıları yoksulluktan kurtarmaya yetmediğini belirtiyor. Kemer sıkma önlemleri ise bu trendi daha da şiddetlendiriyor.
  •  Bazı devletler, özelleştirme politikalarının beklenen sonuçları sağlamaması nedeniyle, emekliliğin özelleştirilmesinden vazgeçiyor. Arjantin, Bolivya, Macaristan, Kazakistan ve Polonya gibi ülkeler, kamu dayanışma temelli sistemleri geri getiriyor.

Genel sağlık sigortası

  •  Rapor, dünyanın birçok köşesinde sağlık hakkının henüz gerçekleşmediğini gösteriyor. Kentlerde sağlık sigortası kapsamı dışında olanların %22 oranında olmasına karşılık, kırsal kesimlerde bu oran %56 düzeyinde seyrediyor. Genel sağlık sigortasını gerçekleştirmek ve Ebola krizi gibi acil durumlar dahil olmak üzere, insan güvenliğini sağlamak için tahminen 10 milyon sağlık çalışanına daha ihtiyaç duyuluyor.
  •  Çoğunlukla yaşlıların ihtiyaç duyduğu uzun süreli bakım, dünya nüfusunun %48’den fazlasını etkiliyor; kadınlar bundan orantısız biçimde etkileniyor. Dünya nüfusunun yalnız %5,6’sı, tüm nüfus için ulusal mevzuata dayalı olarak uzun süreli bakım kapsamı sağlayan ülkelerde yaşıyor.
  •  Bu nedenle, tahminen 57 milyon ücretsiz “gönüllü” işçiler, uzun süreli bakım kapsamını sağlıyor. Bunların birçoğu aile üyelerine kayıtdışı olarak bakma yükünü taşıyan kadınlardır. Bakım hizmetlerine daha fazla yatırım, ileri yaşta yoksulluğu azaltabilir ve dünya genelinde sayıları 13,6 milyon olarak tahmin edilen vasıflı bakım işçisi eksiğini karşılayacak milyonlarca iş yaratabilir.

____________________________________________________________________

Dünya Sosyal Koruma Raporu, sosyal koruma kapsamı, yardımlar ve sosyal koruma alanında kamu harcamaları hakkında geniş çapta küresel, bölgesel ve ülkesel veriler sunuyor. Etkin sosyal koruma kapsamına ilişkin yeni tahminler sunarak, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi (SKH) göstergesi 1.3.1 için 2015 temel göstergesini sağlıyor.

BM’nin 2015’te kabul edilen SKH’leri, ülkelerin yoksulluğu azaltmak ve önlemek için “herkes için, tabanlar dahil olmak üzere, ulusal koşullara uygun sosyal koruma sistemlerini uygulama” (SKH 1.3) yönünde ortak taahhüdünü yansıtıyor.

Bu evrensellik taahhüdü, 2012 yılında 185 ülkenin hükümet, işçi ve işverenleri tarafından kabul edilen ILO Sosyal Koruma Tabanları Tavsiyesi No.202’nin sağladığı sosyal güvenliğin yaygınlaştırılmasına ilişkin küresel anlaşmayı bir kez daha teyid ediyor.